Σάββατο, 21 Ιουλίου 2012

ΚΑΤΑΛΑΒΕΤΕ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΓΛΩΣΣΑ (Occupy Greek Language....)!


"Night" - collage by Odysseus Elytis


Πολύ μελάνι έχει χυθεί και πολλές αναρτήσεις μαχητικές ανεβαίνουν στη μπλογκόσφαιρα σχετικά με τις αλλαγές στη γραμματική στα βιβλία της Γλώσσας της Ε' και Στ' Δημοτικού. Από τη μία οι συνασπισμένοι 140 Γλωσσολόγοι και πανεπιστημιακοί, Γραμματείς και Φαρισαίοι, κι από την άλλη ο "λαός", οι "λαϊκιστές" και οι "ελληνόπληκτοι".

Η αλήθεια, όπως συνήθως, βρίσκεται κάπου ανάμεσα στα δύο άκρα...
Οι αποφάσεις για τις "μεταρρυθμίσεις" στον τρόπο θεώρησης και διδασκαλίας της νεοελληνικής γλώσσας είχαν προαναγγελθεί με προεδρικά διατάγματα και εγκυκλίους από το 2003 από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο με τα ΔΕΠΠΣ και ΑΠΣ ελληνικής γλώσσας για το Δημοτικό. Τα νέα βιβλία λοιπόν δεν έρχονται ως κεραυνός εν αιθρία. Εκδίδονται μάλιστα καθυστερημένα. Εκκρεμεί επίσης η έκδοση του βιβλίου της Γραμματικής για το Γυμνάσιο. Τα παιδιά στο Γυμνάσιο διδάσκονται την Ελληνική Γλώσσα μέσα από διδακτικά εγχειρίδια που ακολουθούν μεν τις "μοντέρνες" απόψεις της σύγχρονης γλωσσολογίας, τα βιβλία αναφοράς τους όμως είναι η παλιά κλασική γραμματική του Τριανταφυλλίδη. Νομίζω ότι αυτό το ανακόλουθο, δικαιολογεί ως έναν βαθμό την έκπληξη και τον αιφνιδιασμό της ελληνικής κοινής γνώμης, η οποία φυσικά αγνοεί παντελώς τι εστί ΔΕΠΠΣ και ΕΠΣ... Μόνο οι μάχιμοι καθηγητές φιλόλογοι της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης καθώς και οι δάσκαλοι της πρωτοβάθμιας πάλευαν με αυτές τις αντιφάσεις και τους παραλογισμούς όλα αυτά τα χρόνια. Και φυσικά όλα αυτά γίνονταν εις βάρος των μαθητών που βίωναν μία σχιζοφρένεια σχετικά με τη γλώσσα τους και τη γραμματική της!

Προσωπικά συντάσσομαι με την άποψη του κ. Διαμαντή:
Η γλώσσα δεν ανήκει λοιπόν στην αρμοδιότητα των γλωσσολόγων, όπως η ιστορία δεν είναι υπόθεση των ιστορικών, η λογοτεχνία των φιλολόγων και τα θρησκευτικά των θεολόγων. Η γλώσσα και η ιστορία ανήκουν στο λαό, ως κοινή πεποίθηση, η λογοτεχνία στους λογοτέχνες, λαϊκούς και λόγιους και η θρησκευτική μας παράδοση  επίσης στο λαό και τον κλήρο, στην κυριακάτικη λατρεία. Όλα αυτά συνιστούν την εθνική μας ταυτότητα. Εάν λοιπόν κάνουμε τα φωνήεντα 5 επειδή μας το λένε οι γλωσσολόγοι, τότε γιατί να μην  αφήσουμε μόνον το γιώτα; Γιατί στη συνέχεια να μην πάμε και στην εκκλησία και μετά από νομοθετικό διάταγμα να απαγορευθεί η εκκλησιαστική γλώσσα και αντί να λέμε πάτερ ημών να λέμε πατέρα μας ή πατερούλη μας, όπως λέγανε και στον Στάλιν εξάλλου; Και ακολούθως γιατί να μιλάμε ελληνικά, που είναι μπερδεμένα και ασύμφορα και να μην διδασκόμαστε αγγλικά κατευθείαν, ώστε να ξεμπερδεύουμε, μια που έχουμε και οικονομικές δυσκολίες και δεν έχουμε χρόνο για φιλολογίες τώρα;

Το μόνο νομίζω που χρήζει ανάλυσης και διευκρίνισης σ' αυτή τη θέση είναι το πώς ορίζεται ο όρος "λαός" και "ελληνικός λαός". Επειδή τον ελληνικό λαό τον έχουν εκμεταλλευτεί πολλάκις στο παρελθόν, και αριστεροί και δεξιοί, επιφυλάσσομαι. Γνωρίζω όμως ότι οι 140 συνασπισμένοι γλωσσολόγοι καθώς και οι "Γραμματείς και οι Φαρισαίοι" αυτού του τόπου δεν έχουν καμία σχέση με την σχολική πραγματικότητα και τη σχολική διδασκαλία, οπότε δεν με αγγίζουν οι ανακοινώσεις τους και οι τοποθετήσεις τους.

Τους αφιερώνω τη συνέντευξη του Διευθυντή του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του Χάρβραντ, Gregory Nagy, η οποία δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Κ" της Κυριακάτικης Καθημερινής στις 8 Ιουλίου 2012 και φέρει τον τίτλο " Η Ελλάδα είναι μεγαλύτερη από την Ευρώπη". Επίσης, όσοι θέλουν να διαβάσουν διαφορετικές προσεγγίσεις για το "φαινόμενο ελληνική γλώσσα", προτείνω το άρθρο του Γιάγκου Ανδρεάση, "Γιατί η ελληνική γλώσσα είναι διαφορετική".





Ο ουγγρικής καταγωγής Γκρέγκορι Ναζ θεωρείται ο πιο σημαντικός μελετητής του Ομήρου στην εποχή μας. Καθηγητής Κλασσικής Ελληνικής Φιλολογίας και Συγκριτικής Γραμματολογίας στη Παναπιστήμιο Χάρβαρντ των ΗΠΑ καθώς και επικεφαλής του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του πανεπιστημίου, έχει αφιερώσει τη ζωή του στην επιστημονική μελέτη της Ιλιάδας και της Οδύσσειας. Τον συναντήσαμε στην Αρχαία Ολυμπία, την περασμένη Τρίτη, στο πλαίσιο του Πρώτου Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου με θέμα “Αθλήματα, Πολιτική και Πολιτισμός”, που διοργάνωσε η Διεθνής Ολυμπιακή Ακαδημία σε συνεργασία με το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών του Χάρβαρντ.

Πώς ένας Αμερικανός ουγγρικής καταγωγής φτάνει να ασχοληθεί με την κλασσική ελληνική φιλογολία;
Ξεκίνησα ωσς γλωσσολόγος. Μελέτησα τα Νέα Ελληνικά παράλληλα με τα Αρχαία, διότι με ενδιέφερε η μεθοδολογία. Αλλά μέσα από την εργασία μου ως καθηγητή στο Χάρβαρντ άρχισε να με συνεπαίρνει όλο και περισσότερο ο Όμηρος, και έτσι μπήκα στη λογοτεχνία από την πίσω πόρτα.

Τι σας προσείλκυσε ειδικά στον Όμηρο;
Ο Όμηρος είναι η .... παιδική χαρά για έναν γλωσσολόγο. Πρόκειται για ένα από τα πιο ακριβή συστήματα ανθρώπινης έκφρασης όλων των εποχών. Η Ιλιάδα και η Οδύσσεια δεν αναπτύχθηκαν σε έναν τόπο και χρόνο, ααλλά μέσα από την πιο εκλεπτυσμένη αλληλεπίδραση με το κοινό, σε διάστημα τουλάχιστον 1.000ξ με 1.5000 χρόνων. Δεν υπάρχει συλλαβή στον Όμηρο που νε μην έχει δοκιμαστεί στο χρόνο.

Δηλαδή, δεν υπήρχε ένα ιστορικό πρόσωπο που λεγόταν Όμηρος;
Δεν υπήρχε ένας Όμηρος. Υπήρχαν πολλοί Όμηροι στην Μικρά Ασία και στα μεγάλα νησιά, ειδικά στη Λέσβο, τη Χίο και τη Σάμο. Η φιγούρα του Ομήρου εξελίσσεται στο χρόνο.

Και η Ιθάκη δεν είναι.... η Ιθάκη;
Και επ' αυτού οι απόψεις διίστανται. Διότι υπάρχει και η Κεφαλονιά και σε κάποιο σημείο της Οδύσσειας λέει ότι η Ιθάκη είναι το πιο δυτικό από όλα τα Ιόνια νησιά. Δεν έχω την απάντηση. Έχω κάποιες τεχνικές – γλωσσολογικές και ανθρωπολογικές – που με κάνουν ίσως να βλέπω τα πράγματα διαφορετικά.

Γιατί όμως ένας “κανονικός” άνθρωπος – και όχι ένας γλωσσολόγος- να διαβάσει Όμηρο σήμερα;
Ήδη από τον 5ο αιώνα π.Χ., στην κλασική Αθήνα, γνώρισαν ότι η ομηρική ποίηση ήταν η καλύτερη απόσταξη για να καταλάβει κάποιος όλα όσα είναι σημαντικά στη ζωή: πώς να είσα άνθρωπος, πώς να ζήσεις και πώς να πεθάνεις. Ο Ηρόδοτος λέει ότι μόνο εάν έχεις διαβάσει Ησίοδο και Όμηρο μπορείς να θεωρηθείς πολιτισμένος άνθρωπος.

Ο Όμηρος είναι υποτιμημένος στην Ελλάδα σήμερα σε σχέση με τους κλασικούς φιλοσόφους;
Νομίζω ότι είναι σημαντικό να επιστρέψουμε στα βασικά. Αυτά τα έργα δεν ήταν “ατυχήματα” κάποιας διάνοιας. Ήταν ολοκληρωμένα συστήματα σκέψης. Ειδικά για τους Έλληνες είναι πολύ σημαντικό – και δεν το λέω με την ιδεολογική έννοια – να είναι περήφανοι για την κληρονομιά τους. Αντηχεί μαζί τους, μέσα από τη γλώσσα που είναι μέρος αυτού του συστήματος σκέψης.

Οι Έλληνες θεωρούμε τη γλώσσα μας δεδομένη;
Ναι. Αλλά σε ό,τι αφορά εμένα, τα τρία πιο σημαντικά πράγματα στη ζωή μου είναι η ελληνική γλώσσα, η δυνατότητα να μελετήσω την ελληνική γλώσσα μέσα από το χρόνο, από το 2000 π.Χ. μέχρι σήμερα, και, τρίτον, ο πολιτισμός του τραγουδιού. Η εμπειρία ζωής που νιώθει κάθε Έλληνας με ένα τραγούδι του Θεοδωράκη ή του Χατζηδάκι.

Ακούτε ελληνική μουσική;
Ομολογώ πως ως έφηβος ερωτεύτηκα “Το περιγιάλι το κρυφό”. Αλλά δεν θα είναι ποτέ το ίδιο για μένα, όπως εάν είχα γεννηθεί Έλληνας. Με κοινή εμπειρία τόσο φυσική όσο το να τρως ή να πίνεις.

Ως γλωσσολόγος, βέπετε να υπάρχει συνέχεια στην ελληνική ποίηση;
Υπάρχουν θαυμάσια δείγματα νεοελληνικής ποίησης. Ο Παλαμάς, ο Σεφέρης, ο Ρίτσος. Αλλά ένας επιστήμονας δεν μπορεί να μιλήσει ποτέ για συνέχεια, γιατί αυτό θα έφερνε στο προσκήνιο ιδεολογικά θέματα – όπως ότι οι σύγχρονοι Έλληνες είναι ακριβώς ίδιοι με τους Αρχαίους Έλληνες. Μελετάμε τόσο τη συνέχεια όσο και την ασυνέχεια ενός πολιτισμού. Για τους Έλληνες η μεγάλη ασυνέχεια ήταν ο χριστιανισμός.

Οι Έλληνες υπερτονίζουμε το κλασικό παρελθόν μας;
Ναι. Και βλέπετε ότι πολύ συχνά το βυζαντινό παρελθόν συνθλίβεται για να αφήσει χώρο στο κλασικό. Είναι καλό ότι είστε Ευρωπαίοι, αλλά όχι όταν αυτό αποβαίνει εις βάρος της ολοκληρωμένης εικόνας της ελληνικής ταυτότητας. Νομίζω ότι οι Έλληνες θα έπρεπε να είναι υπερήφανοι που δεν είναι μόνο Ευρωπαίοι, αλλά είναι επίσης Λεβαντίνοι. Γι ' αυτό ένα από τα πιο αγαπημένα μου κινηματογραφικά έργα είναι το “Ρεμεπέτικο”. Γιατί δείχνει με πολύ όμορφο τρόπο ότι δεν μπορείς να περιορίσεις τον ελληνισμό σε κάτι το ευρωπαϊκό. Ο ελληνισμός είναι κάτι πολύ μεγαλύτερο.

Η σημερινή πολιτική διαμάχη στην Ευρώπη είναι και μια πολιτισμική σύγκρουση;
Ναι. Βρίσκω προσβλητικό τον τρόπου που οι Δυτικοευρωπαίοι καμιά φορά μιλούν για την Ελλάδα. Ίσως επειδή έχω μελετήσει Ελληνικά τόσο πολύ καιρό και γνωρίζω ότι είναι αδύνοταον να τοποθετήσεις τους Έλληνες μόνο ως Δυτικούς και ως Ευρωπαίους. Η Μικρά Ασία τι ήταν; Φανταστείτε ότι κάποτε ήταν εξίσου ελληνικό για έναν άντρα να φοράει σαρίκι, σκουλαρίκια και τακούνια, εφόσον ζούσε σε περιοχή της Ανατολής και όχι στην Αθήνα.

Είναι η στιγμή να επαναπροσδιορίσουμε την ταυτότητά μας;
Σίγουρα. Νομίζω ότι είναι μια ευκαιρία για τους Έλληνες να επαναπροσδιορίσουν τους εαυτούς τους με έναν πολύ πιο ευρύ τρόπο. Είστε μεγαλύτεροι από την Ευρώπη! Και οι Ευρωπαίοι δνε θα έπρεπε να βάζουν την Ελλάδα σε ένα κουτί!

Μπορούμε να ξεπεράΗ γλώσσα δεν ανήκει λοιπόν στην αρμοδιότητα των γλωσσολόγων, όπως η ιστορία δεν είναι υπόθεση των ιστορικών, η λογοτεχνία των φιλολόγων και τα θρησκευτικά των θεολόγων. Η γλώσσα και η ιστορία ανήκουν στο λαό, ως κοινή πεποίθηση, η λογοτεχνία στους λογοτέχνες, λαϊκούς και λόγιους και η θρησκευτική μας παράδοση επίσης στο λαό και τον κλήρο, στην κυριακάτικη λατρεία. Όλα αυτά συνιστούν την εθνική μας ταυτότητα. σουμε την κρίση;
Είμαι πολύ αισιόδοξος. Είναι θέμα επιβίωσης. Νομίζω ότι η χώρα σας βρίσκεται σε φάση Οδύσσειας. Κι άλλες φορές στην ιστορία σας – όπως στη μάχη της Κρήτης με τους Γερμανούς – έχετε βρεθεί σε φάση Ιλιάδας.

Ιδρύματα σαν το δικό σας μπορούν να βοηθήσουν την Ελλάδα σε αυτήν τη δύσκολη περίοδο ή περιορίζονται στο ακαδημαϊκό τους έργο;
Το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών προάγει την κληρονομιά του ελληνικού πολιτισμού διαχρονικά. Ιδρύθηκε και χρηαμτοδοτείται από τον Αμερικανό μεγιστάνα Paul Mellon. Δίνουμε υποτροφίες σε σπουδαστές Αρχαίων Ελληνικών, δημιουργούμε τις δικές μας εκδόσεις – πολλές από αυτές ηλεκτρονικές – και έχουμε ποργράμματα επισκέψεων Αμερικανών φοιτητών στην Ελλάδα γθα να γνωρίσουν τον ελληνικό πολιτισμό.

Ποιος θέλει να σπουδάσει Αρχαία Ελληνικά στις μέρες μας;
Πάρα πολλοί. Είναι μια τρομακτική πηγή ανθρώπινης εμπειρίας.

Δεν είναι αλήθεια ότι η Τουρκία υπερέχει στη χρηματοδότηση εδρών στα πανεπιστήμια των ΗΠΑ;
Νομίζω ότι αυτό είναι άλλος ένας μύθος.

Τα παιδιά σας μιλούν Ελληνικά;
Όχι, καθόλου. Τα Ελληνικά τα λατρεύω, αλλά είναι η επαγγελματική μου ζωή – δεν είναι η οικογένειά μου. Αλλά φανταστείτε ότι η κόρη μου δεν μιλάει ούτε ουγγαρέζικα και ο γιος μου έμαθε ουγγαρέζικα σε μεγάλη ηλικία.

15 σχόλια:

Elias είπε...

Δεν το 'χω πολυπαρακολουθήσει το θέμα. Αυτό που έπιασα είναι ότι η δασκάλα που ξεσήκωσε όλον αυτόν το θόρυβο δεν καταλαβαίνει τη διαφορά μεταξύ γραμμάτων και φθόγγων. Καταγγέλει τη νέα γραμματική για κάτι το οποίο γράφει επί λέξει και η παλιά γραμματική του Τριανταφυλλίδη ("τα φωνήεντα είναι πέντε") - μιλώντας πάντα, και οι δύο γραμματικές, για φθόγγους κι όχι για γράμματα. Όλος ο υπόλοιπος πανικός μού είναι ακατανόητος. Ας πούμε, ποιες είναι οι ενστάσεις σου στο κείμενο του Σαραντάκου που λινκάρεις;

Tatiana Papas είπε...

Bonjour Elias!
Prepei na allaksw grammatoseires...
Oi enstaseis moy einai epi tHs Arxhs...
Prepei omws na vrw pc pou na grafei ellhnika gia na sou apantHsw...

Tatiana Papas είπε...

Η Σύγχρονη Γλωσσολογία μελετά τη γλώσσα στον παραδειγματικό και συνταγματικό άξονα στο αέναο παρόν, μέσα σε ένα δεδομένο σύστημα σημείον. Δεν εξετάζει τα γλωσσικά σημεία στο πέρασμα του χρόνου. Έτσι, λοιπόν,μένουν απέξω τα χιλιάδες χρόνια εξέλιξης, ανάπτυξης και φοβερής ακρίβειας που έφτασε η ελληνική γλώσσα μέσα από την καλλιέργεια των γραμμάτων αλλά και των επιστημών. Ας μην ξεχνάμε, όπως αναφέρει κι ο καθηγητής από το Χάρβαρντ Γρκέγορυ Νάγκυ, ότι τα ομηρικά έπη έχουν πίσω τους μια προφορική παράδοση που ξεκινά από το 2000 π.Χ. Όλα αυτά η σύγχρονη γλωσσολογία δεν μπορεί να τα "δει" και να τα αξιοποιήσει. Γι' αυτό και τα σύγχρονα βιβλία της γραμματικής του Δημοτικού και όλες οι τοποθετήσεις των 140 συνασπισμένων γλωσσολόγων είναι περιορισμένες, για να μην πω κοντόφθαλμες...

Επίσης, ας μην ξεχνάμε, ότι οι Επιστήμες του Ανθρώπου, συμπεριλαμβανομένης και της σύγχρονης γλωσσολογίας είναι επιστήμες που δεν μπορούν να διακηρύσσουν ότι είναι "αντικειμενικές" και "κενές από ιδεολογία" και ότι μπορούν να συλλαμβάνουν όλο το εύρος των φαινομένων που μελετούν. Γι' αυτό η θέση μου είναι: occupy Greek Language, μην περιμένετε από τους "ειδικούς" να σας λύσουν τα προβλήματά σας, μην περιμένετε το ΔΝΤ να σας λύσει τα προβλήματα, μην περιμένετε κανέναν "θεόπνευστον" και "φωτισμένον" ειδικό να υποτιμήσει τη νοημοσύνη σας...

Tatiana Papas είπε...

* διόρθωση
μην επιτρέψετε σε κανέναν "θεόπνευστον" και "φωτισμένον" ειδικό να υποτιμήσει τη νοημοσύνη σας

Tatiana Papas είπε...

Υπάρχουν και γλωσσολόγοι και καθηγητές πανεπιστημίου που έχουν συναίσθηση της ιστορικότητας της ελληνικής. Ο Γιάγκος Ανδρεάδης, καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο σχολιάζει σχετικά με την κατάργηση του πολυτονικού από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ το 1982:
"Η απόφαση – η πρώτη μείζων κίνηση από την έλευση του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία- πάρθηκε κυριολεκτικά νύχτα από τριάντα (!) βουλευτές χωρίς την συζήτηση που θα είχε κανονικά αφιερωθεί για την κατασκευή μιας πρόχειρής γέφυρας έξω από κάποιο χωριό. Ο υπουργός που την χρεώθηκε ήταν ο κ. Βερυβάκης, θαρραλέος αγωνιστής κατά της Χούντας, αλλά παντελώς άσχετος με τα γλωσσικά ζητήματα. Και ακόμη, η απόφαση βόλευε τις εταιρείες των υπολογιστών που στην πρωτόγονη εκεί η φάση της ηλεκτρονικής τεχνολογίας δεν μπορούσαν να λανσάρουν στην αγορά πολυτονικά προγράμματα (ΣΗΜ.3 Για ενδιαφέροντα αποσπάσματα από τα πρακτικά της βουλής της 11/1ου/1982 και από τα κείμενα κάποιων από τις προσωπικότητες που αναφέρονται αμέσως πιο κάτω βλ. πρόχειρα τον ιστότοπο «Αντίβαρο», http/antibaro).
Υπάρχει σε σχέση με την υπόθεση αυτή ένα συλλογικό απωθημένο της κοινωνίας μας , θαμμένο από ένα συνδυασμό αδιαφορίας και πρόθεσης : Πρόκειται για μια πληθώρα κειμένων που, μεταξύ άλλων, υπογράφουν ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νικηφόρος Βρεττάκος, ο Κορνήλιος Καστοριάδης, ο Νίκος Σβορώνος, ο Γιώργος Χειμωνάς, ο Τάσος Λιγνάδης, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Στέλος Ράμφος, ο Γιάννης Καλεώδης, ο Άγγελος Ελεφάντης και ο δικαστής της Χούντας Γιάννης Ντεγιάννης. Τα επιχειρήματά τους, πέρα από τις διαφορές της σκοπιάς και του ύφους επικεντρώνονταν στο ότι η κατάργηση των τόνων δεν αποτελούσε απλώς απόφαση για την μορφή της γραφής, αλλά συνιστούσε πολιτισμικό πλήγμα με βαρύτατες επιπτώσεις στην μνήμη και την ταυτότητα του ελληνισμού και, όπως παρατήρησε σοφά η Jaqueline de Romilly, στην σύνδεση της Ελλάδας με το πολύτιμο εθνικά «λόμπυ» των ελληνιστών του εξωτερικού. Το ότι η παρέμβαση ανθρώπων αυτού του αναστήματος αγνοήθηκε τότε και στη συνέχεια λησμονήθηκε έχει να κάνει με μια σημαντικότατη στροφή της κοινωνίας μας: Η γλώσσα από υπόθεση των ποιητών, των λογοτεχνών, των στοχαστών και των ανθρώπων που συνδύαζαν επιστημοσύνη και πολιτική προσφορά, δηλαδή από υπόθεση των με την ευρεία έννοια δημιουργών) κατάντησε, όπως και το κάθε τι σήμερα από την οικονομία ως και την παιδοφιλία, υπόθεση των ανειδίκευτων «ειδικών»: Μιας ομάδας γλωσσολόγων που αποφάσιζαν με βάση εργαλεία φτιαγμένα για εντελώς άλλες από την ελληνική γλωσσικές πραγματικότητες και που ουσιαστικά έβλεπαν την γλώσσα ως ένα «δομικά» αυτορυθμιζόμενο σύστημα ικανό να προσαρμοστεί, σε πείσμα οποιασδήποτε αλλαγής είτε επέμβασης. Άποψη μυωπική, αντιιστορική και απολιτική, αφού «αγνοούσε» ότι κάθε χρόνο καταγράφεται παγκοσμίως ο θάνατος πολλών γλωσσών.

πηγή: http://filonoi.gr/skotonontas-thn-glossa/

Elias είπε...

Καμία επιστήμη δεν κενή από ιδεολογία, ούτε καν η Φυσική. Τώρα, όσο για τους γλωσσολόγους, δεν θα έλεγα ότι είναι τυφλοί ως προς την ιστορική πορεία της γλώσσας, κάθε άλλο. Κάθε άλλο! Υποτίθεται όμως ότι έχουν μια ριζική διαφορά στάσης από τους φιλολόγους: εξετάζουν τα γλωσσικά φαινόμενα δημοσιογραφικά, χωρίς αναφορά σε κάποιο κανονιστικό ορθό, τα δέχονται όπως τα βρίσκουν. Για να μην πηγαίνουμε, λοιπόν, σε συνωμοσιολογίες (διάβασα πολλές) ή σε ισοπεδώσεις κι απαξιώσεις (είναι εντελώς άδικες), προτείνω ότι αυτή είναι η ρίζα της διένεξης, μια θεμελιώδης διαφορά στάσης.

Παράδειγμα: το ότι πολύς νέος κόσμος γράφει με greeklish, για έναν φιλόλογο είναι απόκλιση από το ορθό, για έναν γλωσσολόγο όμως (ίσως όχι για τον Μπαμπινιώτη) είναι ένα ενδιαφέρον φαινόμενο προς μελέτη. Κι οι ερμηνείες δεν είναι εύκολες, δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι οι νέοι χάνουν την επαφή με τη γλώσσα (νομίζω ότι η χώρα δεν υπήρξε ποτέ πιο μορφωμένη απ’ ό,τι σήμερα). Μπορεί να το κάνουν για να ξεχωρίσουν από τις δικές μας γενιές, που τις θεωρούν καθεστωτικές και καταπιεστικές! Μπορεί να το κάνουν από αντίδραση στη δική μας εξουσία και πατρονάρισμα. Η γλώσσα δεν είναι μόνο εργαλείο επικοινωνίας, είναι και εργαλείο διαφοροποίησης. Θα παραμείνει όμως αυτή η θεμελιώδης διαφορά στάσης μεταξύ φιλόλογων και γλωσσολόγων ως προς τη σχέση των νέων με τα greeklish, όπου αλλιώς θα το ερμηνεύει ο ένας κι αλλιώς ο άλλος.

Είναι κάτι ανάλογο με τη διαφορά ανάμεσα σε έναν Θεολόγο και σε έναν Θρησκειολόγο ή Κοινωνιολόγο της Θρησκείας.

Tatiana Papas είπε...

WS APANTHSH ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΑΠΟ ΤΑ ΜΕΛΗ ΤΟΥ Δ.Σ. ΣΥΛΛΟΓΟΥ Π.Ε. ΑΛΕΞΑΝΡΟΣ ΔΕΛΜΟΥΖΟΣ,
ΠΟΥΛΟ ΑΓΓΕΛΟ ΚΑΙ ΜΠΑΓΕΩΡΓΟ ΖΩΗ, ΣΧΕΤΙΚΑ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΗΣ Κ. ΧΡΥΣΟΥ
ΓΙΑ ΤΑ ΦΩΝΗΕΝΤΑ

Δεν έχουμε λόγο να αμφισβητήσουμε τους συγγραφείς του βιβλίου και τους 140 γλωσσολόγους. Η ένστασή μας είναι μονάχα μια:

Είναι γενικά παραδεκτό ότι η θεωρία από την πράξη απέχει παρασάγγας. Πώς λοιπόν επιστήμονες που απέχουν δεκαετίες από τα έδρανα της Πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης είναι σε θέση να γνωρίζουν το συνολικό γνωστικό επίπεδο των Ελλήνων μαθητών; Φανταζόμαστε δύο τρεις ώρες διδασκαλίας σε ένα τυχαίο σχολείο μόνο της πρωτεύουσας και όχι της περιφέρειας και ερωτηματολόγια δεν αρκούν για τη συγγραφή βιβλίων. Ας μην ξεχνούν άλλωστε τα καινούρια βιβλία που έχουν οι εκπαιδευτικοί στα χέρια τους. Τούτο δε συμβαίνει και σε άλλους τομείς του δημοσίου, σχεδόν σε όλους. Είθισται δηλαδή οι καρεκλοκένταυροι να θεσπίζουν φιλολογικές αποφάσεις και νομοθετήματα των οποίων η εφαρμογή στην πράξη τις περισσότερες φορές καθίσταται αδύνατη.

Απ’ την άλλη οποιαδήποτε καταγγελία-παρέμβαση από οποιοδήποτε εκπαιδευτικό είναι θεμιτή. Αρκεί προηγουμένως να έχει ερευνηθεί και να συνοδεύεται από αδιάσειστα επιχειρήματα. Θα προτείναμε, σε ό,τι αφορά τέτοιου είδους ενστάσεις, να γίνεται συζήτηση με τα μέλη των συλλόγων και στη συνέχεια να τίθενται ερωτήματα προς τους ιθύνοντες συγγραφείς των βιβλίων. Οι απαντήσεις τους θα κρίνουν εν συνεχεία την περεταίρω στάση και δράση των μάχιμων εκπαιδευτικών. Αυτός άλλωστε είναι και ένας από τους θεσμικούς ρόλους των συνδικαλιστών και όχι μόνο οι παρεμβάσεις που αφορούν σε θέματα αποσπάσεων και μεταθέσεων.

Καλό είναι η πολιτική και πανεπιστημιακή ηγεσία να αφουγκραστεί και να δώσει προτεραιότητα στα τεράστια καθημερινά προβλήματα των κατακερματισμένων εκπαιδευτικών, μαθητών και γονιών.
Πούλος Άγγελος Μπαγεώργος Ζώης
Αντιπρόεδρος Ειδικός Γραμματέας
z_bageorgos@hotmail.com

Αγγελος είπε...

Αναρωτιέμαι αν καταλάβατε τίποτε από την όντως ωραιότατη συνέντευξη του Nagy, στην οποία μέσα κολλήσατε -- ευτυχώς με τρόπο που καθιστά σαφές ότι πρόκειται για λάθος -- και τον εξωφρενικό ισχυρισμό του ανεκδιήγητου Διαμαντή ότι "Η γλώσσα δεν ανήκει λοιπόν στην αρμοδιότητα των γλωσσολόγων, όπως η ιστορία δεν είναι υπόθεση των ιστορικών, η λογοτεχνία των φιλολόγων και τα θρησκευτικά των θεολόγων. "
Την ιστορία τη γράφουν βεβαίως οι λαοί τη στιγμή που γίνεται, αλλά η εκ των υστέρων εξακρίβωση, μελέτη και ερμηνεία της είναι έργο των ιστορικών. Ο λαός πιστεύει ό,τι (εν πολλοίς προλήψεις και δεισιδαιμονίες) πιστεύει, αλλά την ορθή πίστη οι θεολόγοι θα την προσδιορίσουν και θα τη διδάξουν. Έτσι και τη γλώσσα, τη διαμορφώνει βεβαίως ο λαός αλλά τη μελετούν και την περιγράφουν -- και συχνά χύνουν φως στα παράδοξά της -- οι γλωσσολόγοι. Και οι γλωσσολόγοι ομόφωνα επιβεβαιώνουν αυτό που κάθε φυσικός ομιλητής της ελληνικής διαπιστώνει και μόνος του αν έχει φυσιολογική ακοή, ότι δηλαδή οι φθόγγοι φωνήεντα της γλώσσας μας είναι πέντε!

Tatiana Papas είπε...

Άγγελε,
ευχαριστώ που μπήκατε στον κόπο να διαβάσετε όλα όσα γράφω και να μου στείλετε την κριτική σας.

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι δεν υπάρχει "αντικειμενικότητα" στον χώρο των Επιστημών του Ανθρώπου. Άρα όλες οι δηλώσεις των ιστορικών και επιστημόνων που αναφέρατε δεν αποτελούν "θέσφατα", ούτε στερούνται ιδεολογικού προσανατολισμού.

Και μια και θαυμάζετε τόσο τους "καθηγητάδες" και τους "ειδικούς", σας παραθέτω την απάντηση του έδωσε ο γνωστός γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκι σε συνέντευξή του στο στο ΒΗΜagazino στις 16/10/2011. Ένας τρόπος για να υποτάξεις έναν λαό, είναι να υφαρπάξεις και να υπονομεύσεις τη γλώσσα και τον πολιτισμό του:

"Είναι γνωστό ότι αγαπάτε τη χώρα μας και ότι καλός προφήτης είναι αυτός που αγαπά. Τώρα που κλείνουμε αυτήν τη συζήτηση τι θα προφητεύατε για εμάς;

Σας εύχομαι, μέσα από την καρδιά μου, να έχετε πολλή και καλή τύχη σε αυτούς τους ιδιαίτερα δύσκολους και επίπονους καιρούς, με όλες αυτές τις ισχυρές δυνάμεις που προσπαθούν να συντρίψουν την ελληνική κοινωνία και τη χώρα σας."

Noam Chomsky: Η Ελλάδα στην 1η γραμμή ανατροπής των Μνημονίων


* Τη συνέντευξη πήρε ο Μάκης Προβατάς και δημοσιεύτηκε στο ΒΗΜagazino στις 16/10/2011.

Tatiana Papas είπε...

ΕΠΙΜΥΘΙΟ
Αρχή αληθείας, η των ονομάτων επίσκεψις. Κάποτε πρέπει να μάθουμε να σκεπτόμαστε.
Τι σημαίνει δασεία;
Δασύς είναι ο πυκνός, ο τραχύς, εξ ου και δάσος. Τόσο απλά.
Δασύ είναι αυτό που είναι πυκνό. Γιαυτό και τα σύμφωνα τ, κ, π έχουν αντίστοιχα δασύπνοα τα θ, χ, φ.
Και ποίο παρακαλώ είναι το αντίθετον του πυκνός; Αρύς μήπως; Δηλαδή ψιλός; Νά τη και η ψιλή!!!!
Δεν είναι κάποια μαγική λέξις η δασεία και η δάσυνσις, είναι απλή μουσική. Το ‘τ’ λ.χ. είναι στιγμιαίον. Δεν μπορούμε να πούμε ττττττττ παράγοντας μόνον έναν φθόγγο. Χαλαρώνουμε λοιπόν την πίεση της γλώσσης στους οδόντες, αφήνουμε λίγο αέρα να περάσει και παράγεται το θ, το οποίο είναι δασύ και εξακολουθητικό. Δεν μπορούμε δηλαδή να πούμε τττττ αλλά μπορούμε να πούμε θθθθθθ.
Ούτε φυσικά και το σύμφωνον είναι κάποια μαγική λέξις. Είναι αυτό που προσθέτει φωνές και διαρκεί λίγο, όσο λίγο διαρκεί η αλλαγή στην κατεύθυνσιν της κινήσεως ενός τοξαρίου πάνω στις χορδές μιας λύρας, όσο λίγο διαρκεί και ο ερεθισμός μιας χορδής σε μια κιθάρα. Αυτό κάνει το σύμφωνον. Εάν ο Ήλιος διαβάζονταν Χήλιος, τότε το Ἠ δεν θα ήταν φωνήεν αλλά σύμφωνο ή και συλλαβή.
[...]
Στράβων Ἀμασεύς, http://filonoi.gr/m-peri-pnevmaton/

Δήμητρα είπε...

Τατιάνα χαίρομαι πάρα πολύ που με προσκάλεσες στο blog σου. Διάβασα το άρθρο σου κι βρίσκω ότι έχεις δίκιο ως ένα βαθμό...η Γλώσσα ανήκει στο λαό...αυτό το υποστηρίζουν και οι γλωσσολόγοι... γι αυτό και πολλές φορές δέχονται πράγματα που χρησιμοποιεί ο λαός... για παράδειγμα πριν από χρόνια απαγορευόταν να που τα παιδιά ρώταγα...έλεγαν μόνο ρωτούσα...τώρα επειδή οι γλωσσολόγοι είπαν πως αφού και οι δύο τύποι χρησιμοποιούνται από τον λαό...πρέπει να τους υιοθετήσουμε και τους 2. Φυσικά δεν αναίρεσαν τα φωνήεντα...επειδή έχω και έχω δώσει και εξετάσεις την γραμματική Τριανταφυλλίδη και τη θεωρώ την κορυφαία γραμματική που υπάρχει έτσι χωρίζει τα γράμματα. Συμφωνώ ότι δεν πρέπει να δεχόμαστε τα όσα λέει ο καθένας χωρίς να το εξετάσουμε αλίμονο, αλλά να το εξετάσουμε πρώτα...γιατί είναι αλήθεια ότι τα παλιά βιβλία όχι μόνο της γραμματικής περιείχαν τέρατα μέσα....κι επίσης κάτι σημαντικό εάν πάψουμε να δεχόμαστε τους γλωσσολόγους τότε είναι που βάζουμε σε πραγματικό κίνδυνο τη γλώσσα μας...δεν στέκομαι στο ότι πήγαμε να καταργήσουμε από άγνοια τους φθόγγους που έχει η ελληνική...στέκομαι στο ότι η γλωσσολόγοι έχουν αποδείξει την ελληνικότητα της γλώσσας μας...είπαν ότι τα ποντιακά είναι αρχαία ελληνικά...είπαν ότι οι διάλεκτοι που μιλούσαν οι επαναστάτες και οι πρόγονοί μας που ακόμη και από πολιτικούς αμφισβητούνται ως Έλληνες, είναι ελληνικά κι ας μην εμείς το καταλαβαίνουμε...αν δεν υπήρχαν...τότε ο δρόμος προς τους ανθρώπους που υποστηρίζουν εδαφικές κατακτήσεις θα ήταν ακόμη πιο εύκολες...κι άλλα πολλά όπως το παράδειγμα της Ευκτικής που δεν έχει καταργηθεί συντακτικά....αυτά τα είπαν οι γλωσσολόγοι...Ναι η γλώσσα ανήκει στο λαό...αλλά μελετάται από γλωσσολόγους...κι αυτή είναι η δουλειά τους...να αποτυπώνουν αυτό που βλέπουν να μιλά μια κοινωνία...γιατί μια γλώσσα είναι ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται όπως και ο άνθρωπος. Με εκτίμηση Δήμητρα Λογγίνου.

Tatiana Papas είπε...

Δήμητρα,
Δεν θα διαφωνήσω μαζί σου για όλα όσα έχουν προσφέρει η επιστήμη της σύγχρονης γλωσσολογίας στην μελέτη του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας. Φυσικά, πρέπει να είμαστε δίκαιοι και να αναγνωρίσουμε την τεράστια συμβολή της στην έρευνα και στη γνώση. Αυτό που προσπαθώ όμως, να θίξω μέσα από τις αναρτήσεις μου είναι η έπαρση μερικών γλωσσολόγων και ο φονταμενταλισμός τους! Κάποιοι διανοούμενοι θεωρούν ότι είναι οι μόνοι που κατέχουν την "αλήθεια"! Επιστρέφουμε σε έναν νέο Μεσαίωνα!

Αυτό που ισχύει στην οικονομία και στην ελληνική κοινωνία, φαίνεται ότι ισχύει και στον τομέα της ελληνικής διανόησης! Παραθέτω απόσπασμα από δημοσίευμα του Σταύρου Λυγερού:
"ο νεοφιλελευθερισμός καλλιεργεί κλίμα ιδεολογικού φονταμενταλισμού. Την ώρα που θεοποιούν τη δημοκρατία, τον πλουραλισμό και τον σεβασμό στο διαφορετικό, την ίδια ώρα δεν αναγνωρίζουν ότι υπάρχει διαφορετική οικονομική πολιτική. Ο ιδεολογικός ολοκληρωτισμός στο απόγειό του! Δεν αφήνει περιθώριο για άλλη άποψη. Όσοι αποκλίνουν από τη "μια και μοναδική αλήθεια" δεν ρίχνονται στην πυρά από την Ιερά Εξέταση. Πετάγονται όμως, στο περιθώριο ως γραφικοί, ή στην καλύτερη περίπτωση σαν αιθεροβάμονες ιδεολόγοι! (4η Εξουσία, 17-4-1997). "

Αυτό κάνανε και οι 140 ενωμένοι γλωσσολόγοι και οι διάφοροι "φωστήρες" απέναντι στη δασκάλα που τόλμησε να εκφέρει διαφορετική άποψη για τη διδασκαλία της γραμματικής στο Δημοτικό! Της επιτέθηκαν άγρια και άνανδρα!

Δήμητρα είπε...

Εγώ ξέρω ότι κάθε τι πρέπει να έχει μέτρο... Μία δράση γεννά πάντα μια αντίδραση...δεν ήταν αυτό που είπε...αλλά ο τρόπος που το διέδωσε... Γιατί αν κι αυτή ήταν σωστή...θα έφερνε το θέμα στη ΔΟΕ...κι εκεί μετά από έρευνα και συζήτηση θα έβλεπαν τι γινόταν και θα αποφάσιζαν κινήσεις...Φυσικά λάθος είναι και ο Σύλλογος που χωρίς να δει τι έχει γράψει ανέβασε το άρθρο της...Όταν λοιπόν λειτουργείς ατομικά και προκαλείς έτσι τον κάθε επιστήμονα που γράφει ένα βιβλίο είναι λογικό να περιμένεις αντίδραση...Για μένα λάθος τους...έπρεπε καν να μην ασχοληθούν...έλα όμως που το θέμα έπαιρνε άγριες διαστάσεις...με την κοινωνία να δηλώνει ότι μέχρι και το βιβλίο θα κάψει...για μένα λοιπόν το ύποπτο είναι ότι η κοπέλα που μπορεί να είναι και καλύτερη από όλους μας δεν αντιλέγω...κινήθηκε μόνη της...και δεν απευθύνθηκε στο σωματείο που είναι υπεύθυνο γι αυτά τα πράγματα...Γιατί αν το χε κάνει...και φυσικά σε τέτοιους καιρούς και με την αξιολόγηση να μαίνεται πάνω από το κεφάλι μας ως τρόπος τιμωρίας κι όχι αυτοδιόρθωσης ( για το δεύτερο είμαι υπέρ) έδωσε το τέλειο πάτημα για να υποστηρίζουν κάποιοι κακεντρεχείς ότι οι δάσκαλοι είναι ανεπαρκείς...Αν όμως είχε συντονισθεί με το κεντρικό σώμα, αυτό θα είχε αποφευχθεί. Κι εμένα αυτό με πειράζει...

Δήμητρα είπε...

και είναι και κάτι ακόμη...όπως εμένα δεν μου αρέσει να έρχεται ο κάθε γονιός μέσα στην τάξη και να μου λέει αν αυτό που λέω στα παιδάκια είναι καλό ή όχι υποδεικνύοντας μου αυτό που εκείνο πιστεύει...έτσι κι εγώ δεν μπορώ να μπω σε ξένα χωράφια...γιατί τότε δίνω δίκιο σε αυτούς που μπαίνουν στα δικά μου χωράφια...λειτουργώ κι εγώ με τον ίδιο τρόπο... Πρέπει κάπου να καταλάβουμε τα όριά μας ως λαός, διότι δεν έχουμε μάθει που να σταματάμε...και να μάθουμε να διεκδικούμε το δίκιο μας με υγιή τρόπο..

Tatiana Papas είπε...

Δήμητρα,
Νομίζω ότι κατά βάθος συμφωνούμε:πρέπει να βάλουμε τα όρια μας ως λαός. Αυτό που λείπει από τον πολιτισμό μας σήμερα, ακόμα και σε θέματα γλώσσας, είναι το μέτρο, ο σεβασμός της διαφορετικής άποψης, ο καθένας να κάνει τη δουλεία του χωρίς να κριτικάρει και να έχει εμπάθεια για το διπλανό του. Μάς λείπει η εποικοδομητική κριτική κι ο εποικοδομητικός διάλογος. Και οι δύο πλευρές είχαν ακραίες αντιδράσεις στο θέμα που συζητάμε.

Πάντως, τολμώ να εκφέρω άποψη και να έχω γνώμη και για το λόγο του ότι είμαι εκπαιδευτικός κι αυτό που συμβαίνει με αφορά, και για το λόγο ότι έχω κάνει μεταπτυχιακό στη γλωσσολογία κι όσοι "το παίζουνε ειδήμονες" δεν με πείθουν.