ΦΑΚΕΛΟΣ ΥΛΙΚΟΥ - ΕΝΟΤΗΤΑ 2η, ΚΕΙΜΕΝΑ ΑΥΤΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Ισοκράτης, Περί αντιδόσεως 180.1-182.7

Βούλομαι δὲ περὶ τῆς τῶν λόγων παιδείας ὥσπερ οἱ γενεαλογοῦντες πρῶτον διελθεῖν πρὸς ὑμᾶς. Ὁμολογεῖται μὲν γὰρ τὴν φύσιν ἡμῶν ἔκ τε τοῦ σώματος συγκεῖσθαι καὶ τῆς ψυχῆς· αὐτοῖν δὲ τού τοιν οὐδεὶς ἔστιν ὅστις οὐκ ἂν φήσειεν ἡγεμονικωτέραν πεφυκέναι τὴν ψυχὴν καὶ πλείονος ἀξίαν·  τῆς μὲν γὰρ ἔργον εἶναι βουλεύσασθαι καὶ περὶ τῶν ἰδίων καὶ περὶ τῶν κοινῶν, τοῦ δὲ σώματος ὑπηρετῆσαι τοῖς ὑπὸ τῆς ψυχῆς γνωσθεῖσιν. Οὕτω δὲ τούτων ἐχόντων ὁρῶντές τινες τῶν πολὺ πρὸ ἡμῶν γεγονότων περὶ μὲν τῶν ἄλλων πολλὰς τέχνας συνεστηκυίας, περὶ δὲ τὸ σῶμα καὶ τὴν ψυχὴν οὐδὲν τοιοῦτον συ ντεταγμένον, εὑρόντες διττὰς ἐπιμελείας κατέλιπον ἡμῖν, περὶ μὲν τὰ σώματα τὴν παιδοτριβικὴν, ἧς ἡ γυμναστικὴ μέρος ἐστὶν, περὶ δὲ τὰς ψυχὰς τὴν φιλοσοφίαν, περὶ ἧς ἐγὼ μέλ λω ποιεῖσθαι τοὺς λόγους, ἀντιστρόφους καὶ σύζυγας καὶ σφίσιν αὐταῖς ὁμολογουμένας, δι’ ὧν οἱ προεστῶτες αὐτῶν τάς τε ψυχὰς φρονιμωτέρας καὶ τὰ σώματα χρησιμώτερα παρασκευάζουσιν, οὐ πολὺ διαστησάμενοι τὰς παιδείας ἀπ’ ἀλλήλων, ἀλλὰ παραπλησίαις χρώμενοι καὶ ταῖς διδασκαλίαις καὶ ταῖς γυμνασίαις καὶ ταῖς ἄλλαις ἐπιμελείαις.

Επιθυμώ πρώτα να αναφέρω διεξοδικά σε εσάς τα σχετικά με τη ρητορική μόρφωση, όπως ακριβώς κάνουν αυτοί που εξετάζουν τη γενεαλογία κάποιου. Ομολογείται ότι η φύση μας αποτελείται από το σώμα και την ψυχή,  ο καθένας όμως θα υποστήριζε ότι από αυτά τα δύο η ψυχή είναι από τη φύση καταλληλότερη για διοίκηση και πιο αξιολόγη, γιατί εκείνης έργο θα υποστήριζε πως είναι να αποφασίζει και για τα ιδιωτικά και για τα δημόσια πράγματα, ενώ του σώματος να υπηρετεί εκείνα που αποφασίστηκαν από την ψυχή. Αφού λοιπόν αυτά έχουν έτσι, βλέποντας μερικοί από εκείνους που έχουν ζήσει πολύ πριν από εμάς ότι για τα άλλα πράγματα έχουν συσταθεί πολλές τέχνες, για το σώμα όμως και την ψυχή τίποτε τέτοιο δεν έχει συγκροτηθεί, αφού βρήκαν δυο λογιών ασχολίες, άφησαν σε εμάς ως κληρονομία, για τα σώματα την τέχνη της πάλης, της οποία μέρος είναι η γυμνστική, ενώ για τις ψυχές τη φιλοσοφία, για την οποία εγώ πρόκειται να μιλήσω, ανάλογες και σύμφωνες και με στενή σχέση με τον εαυτό τους, με τις οποίες οι δάσκαλοι αυτών καθιστούν και τις ψυχές πιο συνετές και τα σώματα πιο χρήσιμα, χωρίς να διαχωρίζουν τη σωματική αγωγή από την ψυχική, αλλά χρησιμοποιώντας παραπλήσιες και τις διδασκαλίες και τα γυμνάσια και τις άλλες ασκήσεις.

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ

Διέρχομαι: διηγούμαι με λεπτομέρειες

Σύγκειμαι : συνίσταμαι, αποτελούμαι

Ουδείς εστιν όστις ου= καθένας, όλοι

Γιγνώσκεται τι υπό τινος= αποφασίζεται κάτι από κάποιον

Συνίσταμαι=συνδέομαι, αποκτώ ύπαρξη, συναποτελούμαι

Συντάσσομαι= παρατάσσομαι, συγκροτούμαι

Παιδοτριβική = η τέχνη τής πάλης

Ποιούμαι τους λόγους= λέω, μιλάω

Ανίστροφος= τοποθετημένος απέναντη, αντίθετος/αντίστοιχος, ανάλογος

Σύζυξ, σύζυγος= ενωμένος

Σφίσιν αυταίς= αυτοπαθητική αντωνυμία

Οι προεστώτες= οι άρχοντες/ εδώ οι δάσκαλοι

Διίσταμαι + αιτιατική= διαχωρίζω, αποχωρίζω κάτι

Χρώμαι+ δοτική  ως αντικείμενο + δοτική ως κατηγορούμενο= χρησιμοποιώ κάτι ως, μεταχειρίζομαι κάτι ως

ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Αυτοιν τούτοιν: γενική δυικού (αυτων τούτων)

Τούτων γεν. Διαιρετική στο την ψυχήν

Ηγεμωνικωτέραν, αξίαν= κατηγορούμενα στο την ψυχήν

Πλείονος= γενική αξίας στο αξίαν

Της μεν ψυχης, του σώματος= γενικές κτητικές στο έργον

Είναι= ειδικό απαρέμφατο αντικείεμενο του εννοούμνου ρήματος φήσειεν αν

Βουλεύσασθαι=υποκείμενο του προσωπικού είναι

Υπό της ψυχής= εμπράθετος ποιητικού αιτίου στο τοις γνωσθείσιν

Τούτων=υποκείμενο της αιτιολογικής μετοχής εχόντων

Ορώντες= αιτιολογική μετοχή συνημμένη στο υποκείμενο του ρήματος κατέλιπον.

Οι γεγονότες/των γεγονότων γενική διαιρετική στο τινές

Τέχνας, ουδέν= αντικείμενα της μετοχής ορώντες και υποκείμενα των κατηγορηματικών μετοχών συνεστηκυίας και συντεταγμένον

Ευρόντες= χρονική μετοχή συνημμένο στη υποκείμενο του ρήματος κατέλιπον

Αυτών= γενική αντικειμενική στοι οι προεστώτες

Φρονιμωτέρας, χρησιμώτερα= κατηγορούμενα στο τας ψυχ΄ς, τα σώματα

Παραπλησίαις= κατηγορούμενο στο ταις διδασκαλίαις, ταις γυμνασίαςι, ταις επιμελείαις

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΒΙΒΛΙΟΥ

Η ανθρώπινη φύση αποτελείται από σώμα και ψυχή. Η ψυσή είναι από τη φύση της  πιο αξιολόγη και πιο κατάλληλη για διοίκηση.  Έργο της είναι η λήψη αποφάσεων για ιδιωτικές και δημόσιες υποθέσεις, ενώ του σώματος είναι η εκτέλεση αυτών των αποφάσεων.

Συντακτικοί τρόποι

-        Κύριες προτάσεις κρίσεως: ομολογείται ........ κλπ

-        Ρήματα σε τρίτο πρόσωπο που δείχνουν αντικειμενικότητα (ομολογείται, σήσειεν αν)

-        Περιφραστικό υποκείμενο (ουδείς έστιν όστις ου = όλοι / έμφαση)

-        Το μετοχικό σύνολο ούτω δε τούτων εχόντων (γενική απόλυτη μτχ)

Κάποιοι προγενέστεροι βλέποντας ότι για το σώμα και την ψυχή δεν έχει συσταθεί καμία τέχνη, επινόησαν δυο ειδών ασχολίες και κληροδότησαν στους μεταγενέστερους για τα σώματα την τέχνη της πάλης, μέρος της οποίας είναι η γυμναστική, και για τις ψυχές τη φιλοσοφία. Με τη βοήθεια αυτών οι δάσκαλοι και τις ψυχές καθιστούν πιο συνετές και τα σώματα πιο χρήσιμα, χωρίς να διαχωρίζουν τη σωματική αγωγή από την ψυχική μόρφωση, απεναντίας, χρησιμοποιούν παραπλήσιες και τις διδασκαλίες και τα γυμνάσια και τις άλλες ασκήσεις.

Α) Συγκεισθαι: ότι είναι συντεθεμένη, συναποτελείται

Συνεστηκυίας = ότι έχουν συσταθεί

Συντεταγμένον =  ότι έχει συγκροτηθεί

Η πρόθεση συν προσδίδει στα ρήματα τη σημασία ενός όλου που αποτελείται από μέρη.

Β) ούτω δε τούτων εχόντων = αφού λοιπόν έτσι έχουν αυτά (η μετοχή είναι απόλυτη αιτιολογική και έχει υποκείνεο το τούτων).

Τα ηλεβραβεία και οι ηλε-λέξεις;

Αφορμή για τη σημερινή ανάρτηση παίρνω από τις ενδιαφέρουσες απόψεις που διάβασα στο μπλογκ του Νίκου Σαραντάκου "Οι λέξεις έχουν τη δική τους ιστορία". Από εκεί πληροφορήθηκα ότι έχει ξεκινήσει στο διαδίκτυο η ψηφοφορία για τα Ελληνικά Βραβεία Διαδικτύου ή αλλιώς ηλεβραβεία στο www.e-awards.gr. Η τελετή απονομής θα γίνει τη Δευτέρα 14 Μαϊου 2012, στο αμφιθέατρο του «ΑΘΗΝΑ 9.84» (Τεχνόπολις) και θα την παρουσιάσει η δημοσιογράφος Πόπη Τσαπανίδου.

Η πιο πρόσφατη ανάρτηση στο μπλογκ του κ. Σαραντάκου έχει τον τίτλο " Ο χακεμένος Ισοκράτης και άλλα μεζεδάκια". Κυριολακτικά έπεσα από την καρέκλα μου με το "χακεμένος". Κάνοντας μια αναζήτηση στο γκουγκλ βρήκα ότι το "χακεμένος βγαίνει από τη λέξη χάκερ και μάλλον σημαίνει αυτόν που έχει πέσει θύμα επίθεσης κάποιου χάκερ. Διαβάζοντας λοιπόν πιο προσεκτικά την εν λόγω ανάρτηση τελικά, βρήκα τον νεολογισμό αυτόν πολυ πετυχημένο, γιατί ο ταλαίπωρος Ισοκράτης έχει δεχτεί πολλά τρομοκρατικά χτυπήματα από τα στόματα πολλών φιλόδοξων πολιτικών αναρριχητών κομάντο.

Έχει πολλά ωραία "μεζεδάκια" ο κ. Σαραντάκος. Π.χ. δείτε λίγο ένα πολύ εύστοχο σχόλιο για κάτι που είπε ο κ. Βενιζέλος πρόσφατα σε  προεκλογική του ομιλία:


Ωστόσο, πριν από λίγο άκουγα τον Ευάγγ. Βενιζέλο που μιλούσε στην κεντρική προεκλογική συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ στο Σύνταγμα, να λέει: “Το ΠΑΣΟΚ δεν θα γίνει δεκανίκι οποιουδήποτε”. Δεν λέω ότι είναι λάθος, αλλά εγώ, που δεν έχω τον τρόμο της διπλής άρνησης, θα έλεγα “δεν θα γίνει δεκανίκι κανενός”. Να διευκρινίσω ότι τρόμος της διπλής άρνησης είναι μια σχετικά καινούργια γλωσσική ασθένεια, που κάνει μερικούς να αποφεύγουν τη διπλή άρνηση (δεν είδα κανέναν, δεν μου είπε τίποτα, δεν θα γίνει ποτέ αυτό) είτε από επιρροή των αγγλικών είτε από νοσταλγία της αρχαιότροπης καθαρεύουσας. Πράγματι, στην καθαρεύουσα, και μάλιστα όχι την απλή, θα πεις “ουδένα είδα, ουδέν είπε, ουδέποτε θα γίνει”. Όσο λάθος είναι όμως να γράψεις “ουδένα δεν είδα”, άλλο τόσο είναι και το “κανέναν είδα”, και μάλιστα χειρότερο γιατί εύκολα οδηγεί σε παρανόηση. Το “δεν θα γίνει δεκανίκι οποιουδήποτε” δεν είναι ακριβώς ίδια περίπτωση -αν και κάποιος σχολαστικός θα έλεγε πως διαφέρει από το ‘κανενός”. Δεν θα γίνει δεκανίκι “οποιουδήποτε” θα μπορούσε να νοηθεί ότι σημαίνει πως θα γίνει δεκανίκι μόνο ορισμένων, αλλά όχι και του πρώτου τυχόντα, όχι όποιου κι όποιου. Όταν λέμε “δεν πάω οπουδήποτε” δεν εννοούμε “δεν πάω πουθενά”, έτσι δεν είναι;  


Αν θέλετε να διαβάσετε όλα τα μαργαριτάρια και τα μεζεδάκια που προσφέρονται στο "οι Λέξεις έχουν τη δική τους Ιστορία" κάντε κλικ εδώ.