Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μελοποιημένη ποίηση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα μελοποιημένη ποίηση. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Τρίτη 14 Ιανουαρίου 2025

Μίκης Θεοδωράκης & Τάσος Λειβαδίτης, Δραπετσώνα (με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση)



Σύνθεση, ενορχήστρωση & διεύθυνση ορχήστρας: Μίκης Θεοδωράκης Στίχοι: Τάσος Λειβαδίτης Μπουζούκι: Μανώλης Χιώτης Ερμηνεία: Γρηγόρης Μπιθικώτσης 

[Πρόκειται για την πρώτη εκτέλεση του τραγουδιού το 1960 σε δίσκο 45 στροφών. Λίγο αργότερα, το 1961, συμπεριλήφθηκε στον κύκλο τραγουδιών «Πολιτεία (Α’)».] 

Δίσκος: Γρηγόρης Μπιθικώτσης [50 χρόνια] / Ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη Νο 1 [1960-1964] (2005)

Τετάρτη 13 Νοεμβρίου 2024

Λεωνίδας Μπαλάφας - Θέλω να χτίσω ένα σπιτάκι (Official Video)


Ποίηση: Κωστής Παλαμάς 
Μελοποίηση: Λεωνίδας Μπαλάφας 

Θέλω νὰ χτίσω ἕνα σπιτάκι
 στὴ μοναξιὰ καὶ στὴ σιωπή. 
Ξέρω μιὰ πράσινη ραχούλα... 
Δὲ θὰ τὸ χτίσω ἐκεῖ. 

Ξέρω στὴ χώρα τὴ μεγάλη 
τὸν πλούσιο δρόμο τὸν πλατύ, 
μὲ τὰ παλάτια καὶ τοὺς κήπους... 
Δὲ θὰ τὸ χτίσω ἐκεῖ. 

Ξέρω τὸ πρόσχαρο ἀκρογιάλι, 
ὅλο τὸ κῦμα τὸ φιλεῖ, 
κρινόσπαρτη εἶναι ἡ ἀμμουδιά του... 
Δὲ θὰ τὸ χτίσω ἐκεῖ. 

Ἀτέλειωτη τραβάει μιὰ στράτα, 
σκίζει μιὰ χέρσα ἁπλοχωριά, 
σκληρὰ τὴ δέρνει τὸ ἀγριοκαίρι 
κι ὁ λίβας τὴ χτυπᾶ. 

Μιὰ στράτα χιλιοπατημένη, 
τὸν καβαλλάρη νηστικό, 
τὸν πεζοδρόμο διψασμένο 
θάφτει στὸν κουρνιαχτό. 

Ἐκεῖ τὸ σπίτι μου θὰ χτίσω 
μὲ μιὰ βρυσούλα στὴν αὐλή, 
πάντα ἡ γωνιά του θὰ καπνίζει 
κι ἡ θύρα του θἆναι ἀνοιχτή.

Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2024

Olympic Hymn, 2004 | Ολυμπιακός Ύμνος Version 3, Κωστής Παλαμάς: αρχαίο πνεύμα αθάνατο



Olympic Hymn Ολυμπιακός Ύμνος Lyrics: Kostis Palamas 
Music: Spyridon Samaras, 1896 Adopted as the Anthem of the Olympics in 1958

Σχολικό βιβλίο, Κείμενα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, σελ. 148





Τρίτη 29 Αυγούστου 2023

Ραψωδός Φιλόλογος - Μπροστά στον Διογένη | #AlexandriaBurns


1. Σε ποιο είδος ποίησης ανήκει η Οδύσσεια;

2. Τι είναι το έπος;

3. Τι ήταν οι αοιδοί;

4. Τι ήταν οι ραψωδοί;

5. Τι ξέρουμε για τον Όμηρο;






















Δευτέρα 10 Μαΐου 2021

Seikilos' Song 🏛 Ancient Greek music, poetry and way of life







🇬🇧 The Seikilos epitaph, the oldest surviving complete musical composition, including musical notation, from Ancient Greece. Vocal: Nektaria Karantzi Ancient Greek Lyre: Aliki Markantonatou, Double Bass: Chysostomos Boukalis The Greek cultural show on ERT2 «Η Αυλή των Χρωμάτων» with Athena Kampákoglou, on Thursday 13 June 2019 dedicated the entire episode to traditional and Byzantine Music, with special guest, Nektaria Karantzi. 
📌Lyrics (translation from ancient Greek in English): 
While you live, shine have no grief at all 
life exists only for a short while 
and Time demands his due 🇬🇷 

GR Επιτάφιος του Σεικίλου,  το αρχαιότερο δείγμα αρχαίας Ελληνικής Μουσικής
Μουσικοί: Αλίκη Μαρκαντωνάτου (Αρχαία Ελληνική Λύρα), Χρυσόστομος Μπουκάλης (Κοντραμπάσσο). Τηλεοπτικό αφιέρωμα της ΕΡΤ 2 στη Νεκταρία Καραντζή 
📌Ο Σείκιλος έγραψε το τραγούδι του μετά το 200 π.Χ. σε επιτύμβια κυλινδρική στήλη που έχει ύψος 40 εκατοστά και περιέχει στην κοινή ελληνική της ελληνιστικής εποχής ένα επίγραμμα δώδεκα λέξεων και ένα μέλος (τραγούδι) δεκαεφτά λέξεων μαζί με τη μουσική του. Στην κορυφή της στήλης, το επίγραμμα αναφέρει τον άνθρωπο που το έγραψε, καθώς και το σκοπό για τον οποίο το έγραψε: ΕΙΚΩΝ Η ΛΙΘΟΣ ΕΙΜΙ. ΤΙΘΗΣΙ ΜΕ ΣΕΙΚΙΛΟΣ ΕΝΘΑ ΜΝΗΜΗΣ ΑΘΑΝΑΤΟΥ ΣΗΜΑ ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟΝ (Εγώ η πέτρα είμαι μια εικόνα. Με έβαλε εδώ ο Σείκιλος ως διαχρονικό σήμα αθάνατης μνήμης). 
Στη μέση υπάρχουν οι στίχοι του τραγουδιού μαζί με τα σύμβολα της μελωδίας, φρυγικού τύπου: ΟΣΟΝ ΖΗΣ ΦΑΙΝΟΥ, 
ΜΗΔΕΝ ΟΛΩΣ ΣΥ ΛΥΠΟΥ. 
ΠΡΟΣ ΟΛΙΓΟΝ ΕΣΤΙ ΤΟ ΖΗΝ, 
ΤΟ ΤΕΛΟΣ Ο ΧΡΟΝΟΣ ΑΠΑΙΤΕΙ. 

Απόδοση στη νέα Ελληνική 
Όσο ζεις λάμπε, καθόλου μη λυπάσαι. 
Για λίγο διαρκεί η ζωή, 
ο χρόνος απαιτεί την πληρωμή του. 

🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸🔸 "Η Αυλή των Χρωμάτων», η πολιτιστική εκπομπή της ΕΡΤ2 με την Αθηνά Καμπάκογλου, την Πέμπτη 13 Ιουνίου 2019 είναι αφιερωμένη στην παραδοσιακή και βυζαντινή μουσική, με κεντρική καλεσμένη την διεθνώς αναγνωρισμένη ερμηνεύτρια της βυζαντινής και παραδοσιακής μουσικής, Νεκταρία Καραντζή. Στην εκπομπή μετέχουν ο διεθνούς φήμης πιανίστας, μαέστρος και συνθέτης Βασίλης Τσαμπρόπουλος, ο μουσικοκριτικός και ιστορικός μουσικής Γιώργος Μονεμβασίτης, η πρώην διευθύντρια του Λαογραφικού Κέντρου της Ακαδημίας Αθηνών Δρ Κατερίνα Καμηλάκη, ο αντιδήμαρχος Δάφνης-Υμηττού, θεολόγος και καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής Δημήτρης Βερύκιος και η Πρόεδρος του Πανελληνίου Συνδέσμου Ψαλτριών Γλυκερία Μπεκιάρη. Συνοδεύουν οι μουσικοί: Κυριάκος Γκουβέντας (βιολί), Κωνσταντία Δούκα (ούτι), Carmelo Siciliano (λαούτο), Οδυσσέας Στεφανής (κρουστά), Αλίκη Μαρκαντωνάτου (αρχαία Ελληνική λύρα), Χρυσόστομος Μπουκάλης (κοντραμπάσο). Λαμβάνουν μέρος επίσης μέλη της γυναικείας βυζαντινής χορωδίας "Ψάλτριες" του Πανελληνίου Συνδέσμου Ψαλτριών (www.womeninbyzantinemusic.com) και μαθητές της Νεκταρίας Καραντζή από το Μουσικό Εργαστήρι "Χρόνης Αηδονίδης" και από τη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς. Ένα μοναδικό μουσικό ταξίδι από την Ανατολή ως τη Δύση, με όλα τα ηχοχρώματα που αναδεικνύει η Ελληνίδα ερμηνεύτρια. Από τη βυζαντινή μουσική και τους αυθεντικούς παραδοσιακούς δρόμους έως τα ιερά μέλη του κόσμου και τις πρωτότυπες συνθέσεις του Βασίλη Τσαμπρόπουλου από το κοινό ευρωπαϊκό τους πρόγραμμα "Ανάμεσα σε Δύση και Ανατολή" που τα τελευταία χρόνια ταξιδεύει με επιτυχία εκτός των συνόρων της Ελλάδας" (Πηγή: ΕΡΤ). 


Ο λάρυγγας και το πνευμονογαστρικό εγκεφαλικό νεύρο

Ο λάρυγγας είναι από τα σπουδαιότερα όργανα, σε ότι αφορά εκπνοή και λόγο. Είναι η θέση, όπου υπάρχουν οι τένοντες για τις φωνητικές χορδές και πορεύονται ανάλογα με την πορεία του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου.

Οι ίνες στους προσαγωγούς και απαγωγούς φωνητικούς μύες χορηγούνται μεν από το παλίνδρομο, αλλά συμμετέχει και το λαρυγγικό νεύρο.

vagus nerve (wikipedia)

Vagus nerve stimulation, (Mayo Clinic)


ΕΠΙΧΕΊΡΗΣΗ "ΑΝΑΠΝΟΗ", Εφ. Καθημερινή 

1998: Νόμπελ ιατρικής και φυσιολογίας για την ανακάλυψή του νιτρικού οξειδίου 
Το 1998 το βραβείο Νόμπελ της Ιατρικής και της Φυσιολογίας απονεμήθηκε στους Robert F. Furchgott, Louis J. Ignarro and Ferid Murad για την ανακάλυψη του ΝΟ ως σηματοδοσίας μορίου στο καρδιαγγειακό σύστημα. Οι παραρρίνιοι κόλποι είναι αεροφόροι χώροι, επεκτάσεις της ρινικής κοιλότητας. Μια από τις λειτουργίες τους είναι η παραγωγή νιτρικού οξειδίου (NO). Με κάθε ρινική εισπνοή, συγκεντρώσεις του NO 50-200 μέρη ανά δισεκατομμύριο (ppb) μεταφέρονται στους πνεύμονες σε σύγκριση με 10 ppb κατά τη διάρκεια της στοματικής αναπνοής. Όπως συμπεραίνεται από τα παραπάνω, το νιτρικό οξείδιο ΝΟ παράγεται κατά την εισπνοή από τη μύτη και δεν μπορεί να παραχθεί σε επαρκείς ποσότητες για τον οργανισμό κατά τη στοματική αναπνοή. Το νιτρικό οξείδιο ωστόσο είναι πολύ σημαντικό για τη σωστή λειτουργία του οργανισμού και για την υγεία των αγγείων και της καρδιάς.

Γνωρίζουμε σήμερα ότι το νιτρικό οξείδιο ΝΟ δρα ως μόριο σήματος στο νευρικό σύστημα, ως όπλο κατά των μολύνσεων, ως ρυθμιστής της αρτηριακής πίεσης και ως πύργος ροής αίματος σε διαφορετικά όργανα. Είναι σημαντικό για την οσφρητική λειτουργία και την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε διαφορετικές μυρωδιές, ακόμη είναι σημαντικό για τη μνήμη.

Τα λευκά αιμοσφαίρια χρησιμοποιούν νιτρικό οξείδιο NO όχι μόνο για να σκοτώσουν μολυσματικούς παράγοντες όπως είναι τα βακτήρια, οι μύκητες και τα παράσιτα, αλλά και να υπερασπιστούν τον ξενιστή ενάντια στους όγκους. Οι επιστήμονες εξετάζουν επί του παρόντος εάν το νιτρικό οξείδιο ΝΟ μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να σταματήσει η ανάπτυξη των όγκων, καθώς αυτό το αέριο μπορεί να προκαλέσει προγραμματισμένο κυτταρικό θάνατο, απόπτωση. Μην ξεχνάτε όμως πως το πολύτιμο αυτό αέριο μπορεί να υπάρχει στον οργανισμό σας μόνο και εφόσον αναπνέετε αποκλειστικά από την μύτη! Επιπλέον, η μύτη σας εκτελεί τουλάχιστον 30 λειτουργίες, οι οποίες είναι όλες σημαντικές καθώς λειτουργούν συμπληρωματικά στους ρόλους που παίζουν οι πνεύμονες, η καρδιά κι άλλα όργανα. Το εσωτερικό της μύτης διαθέτει περίπου το 90% της διαδικασίας κλιματισμού του αέρα και επίσης ανακτά το 33% της εκπνεόμενης θερμότητας και υγρασίας.

2017 - Βραβείο Νόμπελ Ιατρικής στον επιστήμονα που απέδειξε ότι είναι καλό να τρώμε ... τον εαυτό μας (αυτοφαγία).....!!!

https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2016/prize-announcement/


2017- Βραβείο Νομπέλ Ιατρικής και Φυσιολογίας μοιράζονται τρεις αμερικανοί: ο Τζέφρι Χωλ (Jeffrey C. Hall) του Πανεπιστημίου του Μέιν, ο Μάικλ Ρόσμπαχ (Michael Rosbach) του Πανεπιστημίου Brandeis και ο Μάικλ Γιάνγκ (Michael W. Young) του Πανεπιστημίου Ροκφέλερ για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τους μηχανισμούς που ελέγχουν τους κιρκαρδικούς ρυθμούς. Με άλλα λόγια, οι τρεις εφετινοί τιμώμενοι ανακάλυψαν πώς δουλεύει το εσωτερικό βιολογικό μας ρολόι.

Όλοι οι οργανισμοί που κατοικούν τον πλανήτη μας έχουν εξελιχθεί έτσι ώστε να συγχρονίζονται με την 24ωρη περιστροφή της Γης γύρω από τον εαυτό της. Και βεβαίως το ανθρώπινο είδος δεν αποτελεί εξαίρεση. Το γνωρίζει αυτό καλά όποιος έχει πάθει τζετ λαγκ! Δεν είναι όμως μόνο ο κύκλος του ύπνου και της εγρήγορσης που ρυθμίζεται από το βιολογικό μας ρολόι. Από αυτό εξαρτάται ο μεταβολισμός μας, η έκκριση ορμονών, η θερμοκρασία του σώματός μας, ακόμη και η συμπεριφορά μας.

The 2017 Nobel Prize in Physiology or Medicine

Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash and Michael W. Young

for their discoveries of molecular mechanisms controlling the circadian rhythm

Life on Earth is adapted to the rotation of our planet. For many years we have known that living organisms, including humans, have an internal, biological clock that helps them anticipate and adapt to the regular rhythm of the day. But how does this clock actually work? Jeffrey C. Hall, Michael Rosbash and Michael W. Young were able to peek inside our biological clock and elucidate its inner workings. Their discoveries explain how plants, animals and humans adapt their biological rhythm so that it is synchronized with the Earth’s revolutions.




Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου 2020

Ερωτόκριτος - Φύλλο Εργασίας

 ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 

Βιτσέντζος Κορνάρος, Ερωτόκριτος, Κείμενα ΝΕΛ Α' Λυκείου


ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Μπορείτε να αναγνωρίσετε ποια είναι τα βασικά μουσικά θέματα που ντύνουν την ταινία "Ερωτόκριτος"; 



2. Τα θεωρείτε πετυχημένα; Ταιριάζουν με το ύφος της ταινίας και τις σκηνές που ντύνουν μουσικά;



3. Ποια είναι τα βασικά πρόσωπα του Ερωτόκριτου και ποιο είναι το βασικό θέμα του έργου; Ποια άλλα βασικά θέματα/μοτίβα διακρίνετε (πχ εξορία, ξενιτειά, χάσμα γενεών κλπ) ;



4. Σε ποια σκηνή της Οδύσσειας υπάρχει το μοτίβο της μεταμόρφωσης και της δοκιμασίας;   



5. Σε ποιους τόπους και σε ποια εποχή εκτυλίσσεται το έργο;


6. Πόσους αφηγητές έχουμε στην ταινία και ποιος είναι ο ρόλος τους; 


7. Ποια είναι τα μυθολογικά/φανταστικά στοιχεία που περιέχει το έργο;



8. Ποια είναι η άποψη του βασιλιά Ηρακλή για το γάμο της κόρης του; Ποια είναι η άποψη της Αρετούσας; Τι συμπεράσματα βγάζουμε για τις σχέσεις ανάμεσα στα φύλα εκείνη την εποχή;



9. Πώς χαρακτηρίζετε τον Ερωτόκριτο και πώς την Αρετούσα, το βασιλιά και τη βασίλισσα;



10. Ποια από τα τρία βασικά χαρακτηριστικά της κρητικής λογοτεχνίας βρίσκουμε στο έργο; (Να απαντήσετε αφού πρώτα ξαναδιαβάσετε τα αντίστοιχα εισαγωγικά σημειώματα από το βιβλίο των Κειμένων )


11. Ποια είναι η άποψή σας για την ταινία που παρακολουθήσατε;

 

12. Πώς σας φαίνονται τα αποσπάσματα του έργου που υπάρχουν στο σχολικό εγχειρίδιο;


Β. Κορνάρος, απόσπασμα από τον Ερωτόκριτο που έχει μελοποιηθεί

ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ ΕΡΜΗΝΕΥΜΕΝΟΣ ΑΠΟ 77 ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΕΣ ΣΕ 40 ΣΗΜΕΙΑ ΤΗΣ ΑΤΤΙΚΗΣ 

https://youtu.be/vEb_4tiS9bM

Ι. 
Του Κύκλου τα γυρίσματα που ανεβοκατεβαίνου 

Και του τροχού που ώρες ψηλά κι ώρες στα βάθη πηαίνου, 

Και των αρμάτω οι ταραχές, έχθρητες και τα βάρη, 

Του Έρωτα η μπόρεση και της φιλιάς η χάρη, 

Ετούτα μ'εκινήσασι τη σήμερον ημέρα

 ν'αναθιβαλω και να πω τα κάμαν και τα φέρα 

Τότες μια άγάπη μπιστική στον κόσμο έφανερώθη 

Κ'εγράφτη μέσα στην καρδιά κι ουδέ ποτέ τση έλειώθη. 

Και με τιμή ήταν (ήσαν) δυό κορμιά στου πόθου το καμίνι 

Και κάμωμα πολλά ακριβό σ' έτοιους καιρούς εγίνη 

ΙΙ. 

Ήκουσες Αρετούσα μου τα θλιβερά μαντάτα, 

Που ό κύρης σου μ' έξόρισε στης ξενιτιάς τη στράτα; 

Τέσσερεις μέρες μοναχάς μου'δωκε ν'ανιμένω

Κι άπόκει να ξενίτευτώ,πολλά μακρά να πηαίνω 

Και πως να σ' άποχωριστώ και πως να σου μακρύνω 

Και πως να ζήσω δίχως σου στον ξορισμόν έκείνο; 

Κατέχω το κι ο κύρης σου γλήγορα σε παντρεύγει 

Ρηγόπουλο, αφεντόπουλο, σαν έισ' έσύ γυρεύει .  

Κι ο κύρης όντε βουληθεί και θε να με παντρέψη 

Και δω πως γάμο κτάσσεται και το γαμπρό γυρέψη, 

Καλλιά θανάτους εκατό την ώρα θέλω πάρει, 

Άλλος παρά ο Ρωτόκριτος γυναίκα να με πάρη. 

Παρακαλώ, θυμού καλά, ό,τι σου λέγω τώρα 

Και γρήγορα μισεύγω σου, μακραίνω από τη χώρα 

Μα όπου κι αν πάγω, όπου βρεθώ και τον καιρό που ζήσω 

Τάσσω σου άλλη να μη δω μηδέ ν' ανατρανίσω 

Καλλιά 'χω εσέ με θάνατο παρ' άλλη με ζωή μου, 

Για σέναν εγεννήθηκε στον κόσμο το κορμί μου. 

Τούτο εδώθη σ'ολους μας: ότι κι αν πεθυμούμε, 

Μ'ολον οπού 'ναι δύσκολον, εύκολο το κρατούμε 

Κι εύκολα το πιστεύγομε κείνο που μας αρέσει 

Και κάθα είς σ' τούτο μπορεί να σφάλει και να φταίση. 

ΙΙΙ. 

Τα πάθη πια δεν κιλαδεί το πικραμένο αηδόνι, αμέ πετά πασίχαρο, μ' άλλα πουλιά σιμώνει. 

Ετούτ' η αγάπη η μπιστική με τη χαρά ετελειώθη 

Και πλερωμή στα βάσανα μεγάλη τως εδόθη.

 Για τούτο οπού 'ναι φρόνιμος , μηδέ χαθή στα πάθη 

Το ρόδο κι όμορφος αθός γεννάται μες στ' αγκάθι. 

Και κάθα είς που εδιάβασεν εδά κι ας το κατέχη : 

Μη χάνεται στον κίνδυνο, μα πάντα ελπίδα άς έχη. 

Στάλα τη στάλα το νερό το μάρμαρο τρυπάτο 

Εκείνο που μισεί κανείς γυρίζει κι αγαπάτω. 

Τα μάτια δεν καλοθωρούν στο μάκρεμα του τόπου 

Μα πιο καλά και πιο μακριά θωρεί (βλέπει) η καρδιά του ανθρώπου. 

Απ'οτι κάλλη έχει ο άνθρωπος τα λόγια έχουν τη χάρη 

Και κάνουσι κάθε καρδιά παρηγοριά να πάρει 

Για μένα όλα σφάλουσι και πάσιν άνω-κάτω 

Για ΜΕ Ξαναγεννήθηκε η φύση των πραγμάτων. 

Για μένα όλα σφάλουσι και πάσιν άνω-κάτω

Για ΜΕ Ξαναγεννήθηκε η φύση των πραγμάτων.


77 καλλιτέχνες, 40 διαφορετικά σημεία της Αττικής και ένα αριστούργημα της ελληνικής λογοτεχνίας, συνθέτουν τον καμβά της δράσης και της δημιουργίας του «εναλλακτικού» video «Παίζουμε Οικολογικά -- Ζούμε Λογικά -- Ενεργούμε Ομαδικά»! Επιμέλεια Μανώλης Ρασούλης.


Ερωτήσεις

1. Τι είδους ομοιοκαταληξία έχουμε στο παραπάνω απόσπασμα

2. Ποια γλώσσα χρησιμοποιεί ο ποιητής

3. Τι απόψεις εκφράζονται στο απόσπασμα Ι, στο απόσπασμα ΙΙ και στο απόσπασμα ΙΙΙ;


Γ. Σύγκριση κειμένων: βρίσκεται κάποια ομοιότητα ανάμεσα στον Ερωτόκριτο και το δημοτικό ποίημα που ακολουθεί;


«Ο γυρισμός του ξενιτεμένου» (δημοτικό τραγούδι)


Ερρόδισε γ’ η ανατολή και ξημερώνει η δύση,[...]

παν τα πουλάκια στη βοσκή κι οι λυγερές στη βρύση.

Βγαίνω κι εγώ κι ο μαύρος μου και τα λαγωνικά μου.

Βρίσκω μια κόρη πόπλενε σε μαρμαρένια γούρνα.

Τη χαιρετάω, δε μου μιλεί, της κρένω, δεν μου κρένει.

—Κόρη, για βγάλε μας νερό, την καλή μοίρα να ’χεις,

να πιω κι εγώ κι ο μαύρος μου και τα λαγωνικά μου.

Σαράντα σίκλους έβγαλε, στα μάτια δεν την είδα,

κι απάνω στους σαρανταδυό τη βλέπω δακρυσμένη.

—Γιατί δακρύζεις, λυγερή, και βαριαναστενάζεις;

Μήνα πεινάς, μήνα διψάς, μην έχεις κακή μάνα;

—Μήτε πεινώ, μήτε διψώ, μήτ’ έχω κακή μάνα.

Ξένε μου, κι αν εδάκρυσα κι αν βαριαναστενάζω,

τον άντρα ’χω στην ξενιτειά και λείπει δέκα χρόνους[...].

—Κόρη μου, ο άντρας σου πέθανε, κόρη μου, ο άντρας σου χάθη·

τα χέρια μου τον κράτησαν, τα χέρια μου τον θάψαν,

ψωμί κερί τού μοίρασα, κι είπε να τα πλερώσεις,

τον έδωκα κι ένα φιλί, κι είπε να μου το δώσεις.

—Ψωμί κερί τού μοίρασες, διπλά να σε πλερώσω,

μα για τ’ εκείνο το φιλί, σύρε να σου το δώσει.

—Κόρη μου, εγώ είμαι ο άντρας σου, εγώ είμαι κι ο καλός σου.

—Ξένε μου, αν είσαι ο άντρας μου, αν είσαι κι ο καλός μου.

δείξε σημάδια της αυλής και τότες να πιστέψω.

—Έχεις μηλιά στην πόρτα σου και κλήμα στην αυλή σου,

κάνει σταφύλι ροζακί και το κρασί μοσκάτο,

κι όποιος το πιει δροσίζεται και πάλι αναζητά το.

—Αυτά είν’ σημάδια της αυλής, τα ξέρει ο κόσμος όλος,

διαβάτης ήσουν, πέρασες, τά-είδες και μου τα λέεις.

Πες μου σημάδια του σπιτιού και τότες να πιστέψω.

—Ανάμεσα στην κάμαρα χρυσό καντήλι ανάφτει,

και φέγγει σου που γδύνεσαι και πλέκεις τα μαλλιά σου,

φέγγει σου τις γλυκές αυγές που τα καλά σου βάζεις.

—Κάποιος κακός μου γείτονας σου τα ’πε και τα ξέρεις.

Πες μου σημάδια του κορμιού, σημάδια της αγάπης.

—Έχεις ελιά στα στήθη σου κι ελιά στην αμασκάλη [...].

—Ξένε μου εσύ είσαι ο άντρας μου, εσύ είσαι κι ο καλός μου.


[πηγή: Ν. Γ. Πολίτης, Δημοτικά Τραγούδια. Εκλογαί από τα τραγούδια του Ελληνικού λαού, Αθήνα 1958 (παρατίθεται στο Ομηρικά Έπη Οδύσσεια, Α΄ Γυμνασίου, μτφ. Δ.Ν. Μαρωνίτης, Αθήνα: ΟΕΔΒ]


Τρίτη 12 Μαρτίου 2019

"Η θάλασσα" του Ντίνου Χριστιανόπουλου - Μουσικό Σχολείο Βέροιας




Το παρόν βίντεο αποτελεί ένα δείγμα της συνεργασίας του Μουσικού Σχολείου Βέροιας με την Δημόσια Βιβλιοθήκη Βέροιας η οποία συμμετείχε στην πιλοτική δράση "Γενικά Λύκεια και Βιβλιοθήκες" κατά την οποία οι βιβλιοθήκες συνεργάζονται στην υλοποίηση των Δημιουργικών Εργασιών.

Η δράση διοργανώθηκε από το Γενικό Συμβούλιο Βιβλιοθηκών (Γ.Σ.Β.) και το υπουργείο Παιδείας κατά το σχολικό έτος 2017-2018. Οι μαθήτριες Γιαννοπούλου Νικολέτα, Παπανίδου Γεωργία και Τάσκα Κατερίνα της Β' Λυκείου αξιοποίησαν τις πηγές και το στούντιο που τους παρείχε η Βιβλιοθήκη προκειμένου να βρουν στοιχεία για τον ποιητή Ντίνο Χριστιανόπουλο και να προβούν σε λογοτεχνική ανάλυση και μελοποίηση του ποιήματός του “Η θάλασσα”. Η πρώτη δημόσια μουσική εκτέλεση του μελοποιημένου ποιήματος έγινε στη διάρκεια της “Γιορτής Λήξης Σχολικού Έτους 2017-2018” την Πέμπτη 17 Μαΐου που διοργάνωσε η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ημαθίας στο Παύλειο Πολιτιστικό Κέντρο με στόχο τη διάχυση των αποτελεσμάτων των προγραμμάτων Σχολικών Δραστηριοτήτων και Καινοτόμων Δράσεων που υλοποιούνται στα σχολεία.

Τετάρτη 14 Μαρτίου 2018

Το "Πούσι" του Καββαδία στο Youtube


ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ


Σαρταμπάγκος, Πούσι



Ο Αναγνωστάκης Μανόλης διαβάζει το “Πούσι”



Conspiracy of Sounds

Αλκίνοος Ιωαννίδης/Ξέμπαρκοι


Μαρίζα Κωχ


Ξέμπαρκοι



Μάνος Αβαράκης


Δευτέρα 13 Φεβρουαρίου 2017

afterschool bar: Αρετή και Αρετούσα: Βίοι αντίθετοι! (Βιτσέντζου Κ...

afterschool bar: Αρετή και Αρετούσα: Βίοι αντίθετοι! (Βιτσέντζου Κoρνάρου, Ερωτόκριτος...): Ενδιαφέροντα είναι τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγουμε, εάν συγκρίνουμε, με βάση  τις αντιδράσεις τους στο θέμα του γάμου, την Αρετή από το τραγούδι "Του Νεκρού Αδερφού" και την Αρετούσα, την ηρωίδα του "Ερωτόκριτου" του Βιντσέντζου Κορνάρου, του εμβληματικού έργου της Κρητικής Σχολής. Η Αρετούσα αποδεικνύεται, πάρα το υποκοριστικό του ονόματος της,  κάθε άλλο από μικρή...

Παρασκευή 27 Ιανουαρίου 2017

ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ - ΜΕΡΕΣ ΤΟΥ 1903(Κ. Π. ΚΑΒΑΦΗΣ) Δ. ΨΑΡΙΑΝΟΣ



Μουσική του Μάνου Χατζιδάκι από την ενότητα Μεγάλος Ερωτικός πάνω σ' ένα ποίημα του Κ.Π. Καβάφη, ερμηνεύει ο Δημήτρης Ψαριανός.

Music by Manos Hadjidakis, a song from the composition of Magnus Eroticus upon the poem of K. P. Kavafis, sung by Dimitris Psarianos.

DAYS OF 1903
I never found them again--all lost so quickly...
the poetic eyes, the pale face...
in the darkening street...
I never found them again—mine entirely by chance,
and so easily given up,
then longed for so painfully.
The poetic eyes, the pale face,
those lips—I never found them again.

(Translation by Edmund Keeley and Philip Sherrard)

Τετάρτη 28 Δεκεμβρίου 2016

afterschool bar: Roses in frozen gardens: Σαν δέσμη από τριαντάφυλλ...

afterschool bar: Roses in frozen gardens: Σαν δέσμη από τριαντάφυλλ...:  

Ως γνωστόν οι μινόρε κλίμακες είναι συνδεδεμένες με θλιβερά ακούσματα, ενώ αντίθετα οι ματζόρε θεωρούνται πιο αλέγρες. Εν αντιθέσει, όμως με ότι θα περίμενε κανείς από ένα ποίημα του Καρυωτάκη, το «[Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα]» διαψεύδει τις αναμονές μας και ξεκινά σε τόνους ματζόρε. Όλα ωραία και καλά, μόνο που στη δεύτερη στροφή ο τόνος αλλάζει δραματικά, το ματζόρε γίνεται μινόρε και αποκαλύπτεται η πραγματική διάθεση του ποιητικού υποκειμένου. Τα ρήματα τώρα είναι στον ενεστώτα, δηλώνοντας το τωρινό και το διαρκές της κατάστασης (πράγμα που σημαίνει ότι οι αόριστοι της πρώτης στροφής σηματοδοτούσαν το ασαφές και το παροδικό της ερωτικής διάθεσης που περιγραφόταν εκεί ) και η παράλειψή τους, όπου εννοούνται, τονίζει πια την αδυναμία του ποιητικού υποκειμένου να απεγκλωβιστεί από αυτό που είναι. Γιατί τα ρόδα του είναι παρμένα από παγωμένος κήπους (και στο σημείο αυτό θα ήθελα να εκφράσω τη λύπη μου που η Εύη Χασαπίδου δεν έτυχε της αναγνώρισης που αξίζει στη φωνή της, λόγω της ελληνικής καταγωγής της και της ενασχόλησης με το ιδιαίτερα μη εμπορικό αγλλόφωνο ελληνικό ροκ).

Για να διαβάσεις τη συνέχεια ακολούθα τον σύνδεσμο πιο πάνω που θα σε οδηγήσει στην πρωτότυπη δημοσίευση στο afterschoolbar.

Τρίτη 25 Οκτωβρίου 2016

Φώτης Θαλασσινός, Η διαχρονικότητα των δημοτικών τραγουδιών

Χαρά Κοσεγιάν
Αρχαία επιβιώματα στα νεοελληνικά δημοτικά τραγούδια
εκδόσεις Παπαζήση, σ. 359, ευρώ 20,33

Ενα βιβλίο για τις παραδόσεις των αρχαίων πολιτισμών και τον απόηχό τους, όπως αυτός διασώζεται στις μεγάλες δημιουργίες των δημοτικών τραγουδιών. Ο Βασίλης Φίλιας πολύ σωστά στον πρόλογο του βιβλίου επισημαίνει και καταγγέλλει το φαινόμενο της απουσίας μελετών ανθρωπολογικού και λαογραφικού ενδιαφέροντος από τη βιβλιογραφία των ελλήνων συγγραφέων. Η Ελλάδα, εξαιτίας των μεγάλων γεωμορφολογικών διαφορών της και της κλιματικής διαφοροποίησης από τόπο σε τόπο, εμφανίζει αναλόγως και έναν τεράστιο αθησαύριστο εσωτερικό πολυπολιτισμικό πλούτο. Τα ήθη και τα έθιμα διαφοροποιούνται από τόπο σε τόπο, από πόλη σε πόλη της Ελλάδας. Η ευθύνη των πανεπιστημίων για την απουσία πολιτικής εκπόνησης μελετών λαογραφικού προσανατολισμού είναι τεράστια.

Η Χαρά Κοσεγιάν ασχολείται σ' αυτό το βιβλίο της με τα αρχαία επιβιώματα στα δημοτικά τραγούδια της νεοελληνικής ιστορίας στην Ολυμπο της Καρπάθου. Βρίσκει και εμφαίνει στον αναγνώστη τις διαδρομές από τους αρχικούς μύθους και τις, από στόμα σε στόμα, διαδόσεις και παραλλαγές προς το αποκρυστάλλωμά τους στη στιχουργική των δημοτικών τραγουδιών. Στην εισαγωγή της η συγγραφέας αναφέρει ότι η διαδρομή δεν είναι απαραίτητο να ακολουθεί τη χρονική σειρά από την αρχαιότητα στο σήμερα. Τα νάματα της έμπνευσης της σύνθεσης τραγουδιού για ένα μύθο ή κάποια ιστορία εντοπίζονται σε πολλές των περιπτώσεων σε κείμενα ή άλλα πολιτισμικά μορφώματα υστερόχρονων της αρχαιότητας ιστορικών περιόδων. Πολλές φορές ο ο εφαλτήριος συνειρμός της σύνθεσης των μικρών επών της Καρπάθου εντοπίζεται σε μύθους λαών της ευρύτερης Μεσογείου. Για τους αρχικούς μύθους και τον συσχετισμό τους δεν είναι απαραίτητη η άμεση πολιτισμική επικοινωνία ανάμεσα στους λαούς. Πολλές φορές κοινές ανησυχίες γεννιούνται την ίδια στιγμή σε διαφορετικούς τόπους. Η Χαρά Κοσεγιάν ασπάζεται την άποψη του Καρλ Γιουνγκ για τη συγχρονικότητα και το συλλογικό ασυνείδητο.

Το κυρίως θέμα του βιβλίου ξεκινάει με την καταγραφή των κοινών χαρακτηριστικών των δημοτικών τραγουδιών και στη συνέχεια με τη χάραξη του ταξιδιού του βασικού θέματός τους μέσα στον χρόνο. Η δομή των δημοτικών τραγουδιών, οι επαναλήψεις, οι κλιμακώσεις των στίχων είναι μερικά απ' τα γλωσσικά φαινόμενα που συναντά ο αναγνώστης στα τραγούδια. Ειδικά για τις επαναλήψεις των στίχων, μέσα στο ίδιο ποίημα, έχουμε τη γοητευτική επισήμανση πως πρόκειται για μέθοδο που χρησιμοποιείται για χάρη της εύκολης απομνημόνευσης του τραγουδιού από τον ραψωδό. Το γνώρισμα αυτό έχει τις ρίζες του στα αρχαία ομηρικά έπη.

Προχωρώντας η συγγραφέας στη δεξιοτεχνική ανατομία του θέματος, με το οποίο καταγίνεται, παρατηρεί πως όταν στα ομηρικά έπη η αφήγηση γίνεται, από τριτοπρόσωπη, αφήγηση δεύτερου προσώπου, ο ποιητής Ομηρος θέλει να αναδείξει τη συναισθηματική συμμετοχή του στο γεγονός που περιγράφει σε κάθε συγκεκριμένο χωρίο του έπους του. Συναντάμε το ίδιο φαινόμενο της αποστροφής της αφήγησης από τρίτο σε δεύτερο πρόσωπο και στα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου. Μόνο που εδώ δεν υποδηλώνεται η συμπόνια του αφηγητή προς τα παθήματα των ηρώων του, αλλά η διάθεσή του να απευθυνθεί στον αναγνώστη. Αυτή η διαφορά ανάμεσα στα ομηρικά έπη και τα δημοτικά της Καρπάθου οφείλεται στον σκληροτράχηλο χαρακτήρα των ορεσίβιων κατοίκων της Ολύμπου.

Υπάρχουν πολλές κοινές συνιστώσες που συναπαρτίζουν τα δημοτικά τραγούδια. Τις συναντάμε με μικρές διαφοροποιήσεις στα περισσότερα απ' αυτά. Στα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου, η συγγραφέας ασχολείται με τη σημαντικότητα των παρομοιώσεων και των μεταφορών ως σχημάτων λόγου που απαντούν σ' αυτά. Τα δύο γλωσσικά σχήματα υπάρχουν εξίσου στα ομηρικά έπη. Απ' τις πιο γνωστές εικόνες στα τραγούδια της Ολύμπου είναι οι περιγραφές του Κάτω Κόσμου. Διανθισμένες με πλήθος παρομοιώσεων, δημιουργούν υποβλητικούς στίχους ικανούς μ' έναν παράταιρο τρόπο να δώσουν στον Αδη μία θελκτική μορφή. Οι μαγικοί αριθμοί τρία, και τα πολλαπλάσιά του, εφτά και σαράντα μπαίνουν στη θεματολογία της συγγραφέως και αναλύονται γοητευτικά. Ο αριθμός εφτά είναι αριθμός που χρησιμοποιείται πολύ συχνά απ' τον Ομηρο. Ο αριθμός σαράντα έχει περάσει ακόμη πιο βαθιά στη λαϊκή συνείδηση των περισσότερων λαών. Είναι ο αριθμός των ημερών που απαιτούνται για τον εξαγνισμό της λεχώνας. Τόσες μέρες πρέπει να παραμείνει μες στο σπίτι. Η έξοδός της, πριν από τη συμφωνημένη περίοδο περιορισμού της, μπορούσε να «προξενήσει» μεγάλο κακό. Μία παράδοση που είναι βαθιά ριζωμένη στο ελληνικό συλλογικό υποσυνείδητο και σε ορισμένους τόπους συνεχίζει να ισχύει ως πεποίθηση. Η Χαρά Κοσεγιάν εντοπίζει την απαρχή τις παράδοσης στις ακρώρειες της νησιωτικής και μεσογειακής ιστορίας. Σαράντα μέρες απαιτούνταν για την κάθαρση της λεχώνας στην Ερεσό της Λέσβου του 2ου π.Χ αιώνα, σύμφωνα με τα γραφόμενα σε σωζόμενη επιγραφή. Σαράντα μέρες ήταν επίσης ο αριθμός που επιβαλλόταν από το μωσαϊκό νόμο για τη λεχώνα να βρίσκεται στο σπίτι στην περίπτωση της γέννησης αγοριού. Αν το παιδί ήταν κορίτσι, ο αριθμός των ημερών διπλασιαζόταν. Μετά την πάροδο αυτού του χρόνου η γυναίκα μπορούσε με το παιδί στην αγκαλιά της να παρουσιαστεί στο ιερό προσφέροντας για θυσία στον Θεό δύο τρυγόνια ή δύο περιστέρια. Το αίμα των πουλιών ήταν το τίμημα του εξιλασμού τής λεχώνας. Στην Κάρπαθο υπάρχει το έθιμο της «γιορτής των εφτά». Με βάση την κατάθεση της συγγραφέως, «ονοματίζονται εφτά κεριά τα οποία αντιπροσωπεύουν τους εφτά αγίους του χωριού. Οποιο σβήσει πρώτο, αυτός ο άγιος θα είναι ο προστάτης του παιδιού και σ' αυτόν υπόσχονται οι γονείς ότι θα λειτουργήσουν μετά το σαράντισμα».

Οι μύθοι των δημοτικών τραγουδιών της Καρπάθου μπορεί να είναι στοχαστικές επινοήσεις μέσα στα ομηρικά έπη ή παραδόσεις και πίστη ευρύτερων γεωγραφικών περιοχών κατανεμημένων κυρίως στην περιφέρεια της Μεσογείου. Η συγγραφέας αναφέρει το τραγούδι «του μικροκωνσταντίνου» και «της αρπαγής» ως ενδεικτικά της πολυδαίδαλης διαδρομής από τον αρχικό μύθο στο σήμερα. Για το τραγούδι «του μικροκωνσταντίνου» αναφέρει ότι ο μύθος του περνάει από τον Ομηρο, τον Μέγα Αλέξανδρο και τους ακρίτες της βυζαντινής περιόδου, συγκεκριμένα τον ακρίτα Πορφύρη. Για το ίδιο τραγούδι σημειώνει ότι στο περιεχόμενό του εμφωλεύει ο απόηχος των άθλων του Ηρακλή, το σωτήριο πέρασμα του Χριστού ή ακόμη και τα παράδοξα ανδραγαθήματα του Γαργαντούα του Ραμπελαί. Απ' την άλλη -και σύμφωνα με τον μελετητή Στ. Κυριακίδη- το τραγούδι «του Πορφύρη» σχετίζεται με το εθνικό έπος των Περσών «σαχ ναμέχ» του ποιητή Φερντουσί. Ολα αυτά τα ταξίδια και οι στάσεις στις παραδόσεις των λαών δεν πρέπει να φαίνονται παράξενα στον αναγνώστη. Η Χαρά Κοσεγιάν δικαιολογεί το αλάργεμα της σκέψης της γράφοντας πως «η μαία στην περίπτωσή μας είναι ο συνειρμός και η ανάγκη (των ανθρώπων) να στηρίξουν αυτό που κάθε φορά ήθελαν να προβάλλουν ή είχανε ανάγκη να τραγουδήσουν». Για το δεύτερο δημοτικό τραγούδι «της αρπαγής», οι απαρχές βρίσκονται αδιαμφισβήτητα στα ομηρικά έπη και την πελασγική παράδοση των ναυτικών.

Συνεχίζοντας με τις ομοιότητες στην ύφανση ενός δημοτικού τραγουδιού, η Χαρά Κοσεγιάν γράφει για το φαινόμενο της αναγνώρισης προσώπων μέσα στα ποιήματα της δημοτικής ποίησης. Η αναγνώριση προσώπων μεταξύ τους στην αφήγηση των τραγουδιών της Καρπάθου παραπέμπει στην τραγική κάθαρση, την έξοδο, τη λύτρωση. Συχνά συναντάμε στις ίδιες λαϊκές δημιουργίες το σχήμα του αδυνάτου. Τη γραπτή δήλωση του ανέφικτου της θετικής έκβασης μιας υπόθεσης. Η υπόθεση συνήθως εκφράζεται μέσω ποικίλων παραλληλισμών αδύνατων να ευοδωθούν. Ο ανέφικτος έρωτας της αγάπης ενός άντρα προς μια γυναίκα συνυποδηλώνεται απ' τη μεριά της γυναίκας ευγενικά με τη χρήση αδύνατων προτάσεων. «Οταν στερέψει η θάλασσα», «όταν το χιόνι πέσει μαύρο», «όταν ασπρίσει το κοράκι» είναι μερικές τέτοιες προτάσεις που καθιστούν φρούδες τις ελπίδες του ανδρός. Και τα δύο σχήματα, της αναγνώρισης και του αδυνάτου, συναντώνται στα ομηρικά έπη, για παράδειγμα κατά την αναγνώριση του Οδυσσέα από την Πηνελόπη. Το σχήμα της αναγνώρισης στον χριστιανισμό βρίσκει την πιο έντονη εκδήλωσή του στη δυσπιστία του Θωμά να πιστέψει την Ανάσταση του Θεανθρώπου μέχρι την τελική άρση των αμφιβολιών του απόστολου με την ψαύση των σημαδιών από τους ήλους.

Ενα άλλο μοτίβο των δημοτικών τραγουδιών είναι το αναπόδραστο και το αμετάκλητο του θανάτου. Ο έγκαιρος θάνατος είναι πάντοτε άκαιρος. Ο θάνατος είναι πάντοτε άκαιρος. Η φυσική απουσία του προσώπου που αγαπάμε είναι αναντικατάστατη. Την ίδια σχέση με τη σημερινή εποχή και τους νεκρούς είχαν και οι αρχαίοι με τους δικούς τους νεκρούς. Στα κείμενα, τις επιγραφές και τα τραγούδια έχει καταγραφεί ο διακαής πόθος των ανθρώπων για την επιστροφή του νεκρού τους από το βασίλειο του Αδη, έστω και για λίγες στιγμές. Τα δημοτικά τραγούδια της Καρπάθου εμφορούνται στο σύνολό τους από το συγκινητικό αυτό πόθο. Στην αρχαιότητα είναι γνωστή η απόδραση της Αλκήστιδος από τον Αδη για την αγάπη του συζύγου της Αδμήτου. Ο μύθος διασώζεται στην τραγωδία «Αλκηστις» του Ευριπίδη και στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα.

Η μελέτη προχωράει με την επισήμανση άλλων σημαντικών μοτίβων των δημοτικών τραγουδιών. Τέτοια είναι οι κατάρες της μητέρας προς τα παιδιά της ή ακόμη και η δολοφονία των γιων της για να μπορεί να έχει εραστή. Αυτά τα μοτίβα και πολύ περισσότερα απασχολούν τη συγγραφέα σε όλο το βιβλίο. Ο τρόπος που η Χαρά Κοσεγιάν αναζητεί τις απαρχές των μύθων των δημοτικών τραγουδιών μέσα στην ιστορία των πολιτισμών των λαών είναι απαράμιλλα συναρπαστικός. Το βιβλίο συνιστάται σε όλους τους αναγνώστες. Η προσέγγιση του θέματός του γίνεται με ιδιαίτερα γλαφυρό και υποβλητικό τρόπο. Είναι τόσα τα προτερήματα της γραφής που το βιβλίο αποκτά καθολικό ενδιαφέρον. *

πηγή: etenet