Τα μυστικά της Σιάτιστας

Μετά βυζαντινοί ναοί σε Σιάτιστα και Κοζανη

Οι πρώτοι ναοί που κτίστηκαν στη Σιάτιστα σύμφωνα με τον Ν. Φάρσα ήταν ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου το 1625 και ο ναός της Αγίας Παρασκευής το 1677. Αντίστοιχα ο ναός του Αγίου Νικολάου Κοζάνης φέρεται να χτίστηκε την ίδια περίοδο, περί το 1664. Άραγε δούλεψαν τα ίδια συνεργεία και οι ίδιοι καλλιτέχνες για την ανέγερση των δύο τελευταίων ναών;

Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας " Ο Χρόνος" :

Η ανέγερση του κτιρίου του ναού έγινε στα 1664 με την πρωτοβουλία και τη φροντίδα του μεγαλοπρούχοντα Χαρισίου Τράντα, γιου του Ιωάννη Τράντα. Η οικογένεια Τράντα είχε μετοικήσει στην Κοζάνη από το γειτονικό χωριό Κτένι, μετά την καταστροφή του από αρβανίτικη επιδρομή στα 1649. Αφού η οικογένεια ρίζωσε στην Κοζάνη3, ο Χαρίσιος ταξίδεψε στη Ρωσία, κοντά στον αδερφό του πατέρα του, πλούσιο αξιωματικό του τσαρικού στρατού.

Ύστερα από 12 χρόνια πέθανε ο θείος και ολόκληρη η περιουσία του περιήλθε στο Χαρίσιο, ο οποίος επέστρεψε στην Κοζάνη φέρνοντας μαζί του πλούτη πολλά και δύο σπουδαία έγγραφα. Το ένα ήταν το αυτοκρατορικό διάταγμα, με το οποίο η πόλη αναγνωριζόταν ως “μαλικιανές”, έμπαινε δηλαδή στη δικαιοδοσία και την προστασία της σουλτανομήτορας και κάτω από αυτό το καθεστώς απολάμβανε ορισμένων σοβαρών προνομίων. Το άλλο έγγραφο ήταν η άδεια για την ανέγερση στην Κοζάνη ναού στο όνομα του Αγίου Νικολάου.

Ο Χαρίσιος μερίμνησε ο ίδιος για την εκλογή της θέσης του ναού, όπως ο ίδιος μερίμνησε για τον ορισμό του τόπου της αγοράς, για τη ρυμοτόμηση και τον καλλωπισμό της πόλης. Ο ναός θεμελιώθηκε στα 1664 και θα πρέπει πολύ σύντομα να περατώθηκε, μια και όλοι οι κάτοικοι, άνδρες και γυναίκες, μ’ ενθουσιασμό πρόσφεραν την προσωπική τους εργασία. Η θέση του ήταν στο κέντρο της πόλης, μέσα σε δασική βλάστηση, κατά το μεγαλύτερο μέρος του βρισκόταν κάτω από την επιφάνεια του εδάφους4 και η χωρητικότητα του ανταποκρινόταν στην πληθυσμιακή κατάσταση της πόλης· είχε, δεν είχε τότε η Κοζάνη δύο χιλιάδες κατοίκους.

 Πηγές 

Ν. Δάρδας, Ιεροί ναοί και παρεκκλήσια της Σιατιστης, Αθήνα 1964 

https://xronos-kozanis.gr/i-istoria-tou-naou-tou-agiou-nikolaou-stin-kozani/

Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι σε χριστιανικούς ναούς

Δ. Ζωγραφίδης - Β. Κάλφας, Χριστιανιμός και ελληνισμός, συγκατοίκηση χωρίς διαχειριστή;

«Και τι μπορείς να ωφεληθείς εσύ τόσο πολύ από τη φιλοσοφία όσο από τον νομοθέτη σου και τους προφήτες σου;»

«Γιατί όχι; Μήπως οι φιλόσοφοι με κάθε τους λόγο δεν μιλούν για τον Θεό, και οι συζητήσεις τους δεν περιστρέφονται γύρω από την μοναρχία (τη μοναδικότητα του Θεού) και τη θεία πρόνοια; Ή, μήπως, δεν είναι έργο της φιλοσοφίας αυτό, το να εξετάσει το πρόβλημα περί του θείου;»

Ιουστίνος, Διάλογος προς Τρύφωνα 1.3

Αν όμως στραφούμε στο ίδιο το άτομο, αποκαλυπτικό είναι να διαβάσει κάποιος ορισμένες πραγματείες ενός χριστιανού φιλοσόφου σαν τον Γρηγόριο Νύσσης, για να κατανοήσει αυτή την ένταση όπως εσωτερικεύεται σε μια ευαίσθητη προσωπικότητα. Και πολύ περισσότερο να διαβάσει κάποια ποιήματα του άλλου Γρηγορίου από τη Ναζιανζό, για να νιώσει τον δραματικό χαρακτήρα αυτής της έντασης, όταν η βεβαιότητα του θεολόγου δεν εξαφανίζει τον μετεωρισμό του ποιητή και την απαισιοδοξία του φιλοσόφου για την αστάθεια των ανθρώπινων πραγμάτων:

Μια ρόδα άστατα καρφωμένη

αυτή η μικρή πολύτροπη ζωή μας.

Μια πάει προς τα ψηλά, μια πέφτει χαμηλά,

δεν μένει σταθερή κι ας δείχνει καρφωμένη.

Φεύγοντας μένει στάσιμη, και όταν στέκει τρέχει.

Αναπηδά συχνά εδώ και κει, μα δεν μπορεί να ξεφύγει.

Γυρνά και κινούμενη παρασέρνει τη στασιμότητα.

Οι γύροι της γράφουν ένα μηδενικό, τη ζωή μας,

καπνό, όνειρο κι άνθος εφήμερο.

Έπη ηθικά 19

Οι αρχαίοι Έλληνες φιλόσοφοι και Σίβυλλες που κοσμούν τις εκκλησίες μας (φωτό) | Pronews

Αέναη επΑνάσταση: Τοιχογραφίες αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων και φιλοσόφων (Εικόνες και Βίντεο) (sophia-ntrekou.gr)

Χριστιανισμός και αρχαίοι Φιλόσοφοι - Η περίπτωση του Ιερού ναού Αγίου Διονυσίου (imerazante.gr)

Αρχαίοι Έλληνες Φιλόσοφοι (greek-language.gr)